THEMA

BREXIT: WAAR IS HIER DE NOODUITGANG?

Populisme

Het probleem met het referendum is dat er door het nee-kamp vooral op de emoties is gespeeld en door het ja-kamp, waarschijnlijk omdat zij het referendum niet serieus namen, onvoldoende is gedaan om de voordelen van EU-deelname duidelijk te maken. Veel nee-stemmers die worden geïnterviewd hadden zo te zien niet verwacht dat zij een (kleine) meerderheid zouden krijgen en wilden eigenlijk vooral aangeven dat zij ontevreden waren. De gevolgen van het uittreden en de volgende stappen zijn hen onduidelijk en het nee-kamp heeft tot nu toe niets op dit punt naar buiten gebracht.

Schotland

De Schotten (62% is voor het blijven binnen de EU) hebben al laten doorschemeren dat zij alsnog zouden kunnen terugkomen op hun beslissing om bij Groot-Brittannië te blijven behoren. Het is mogelijk dat zij zich alsnog afsplitsen en zich dan aansluiten bij de EU.

Twee jaar voor uittreden

Het uittreden uit de EU hoeft niet direct te gebeuren, een uittredende lidstaat heeft nog twee jaar om zijn positie te 'heronderhandelen'. Groot-Brittannië kan niet zonder Europa omdat haar grootste handelspartners, waaronder Nederland, EU-lidstaten zijn. De meest besproken opties zijn deelname aan de Europese Economische Ruimte (EER) en het aangaan van een Free Trade Agreement (FTA) met de EU dan wel 'losse' lidstaten. Deelname aan de EER ligt dicht tegen lidmaatschap van de EU aan omdat EER-staten aan veel van de EU-verplichtingen moeten voldoen in hun handel(ingen) met de EU. Dit lijkt dus geen optie, maar biedt spijtoptanten wel de mogelijkheid om niet veel te veranderen zonder 'loss of face'. Een FTA ligt het meest voor de hand maar zal waarschijnlijk langer dan de beschikbare twee jaar duren én het is niet uitgesloten dat de kosten hiervan voor de Britse economie hoger uitvallen.

Nieuwe mogelijkheden

De verwachting is dat de Britse Pond flink in waarde zal dalen en de belastinginkomsten zullen ook in gevaar komen omdat die voor 70 tot 80% afkomstig zijn uit de Britse financiële sector en juist die zal de nadelen ondervinden van een Brexit. De Engelse Bank heeft alvast 250 miljard Britse Pond gereserveerd voor de gevolgen. De Nederlandse export zal dalen maar de Brexit zal niet alleen negatieve effecten hebben (de beurzen zijn nu al weer aan het herstellen en consumentenuitgaven kunnen gaan stijgen waarvan tussenpersonen kunnen profiteren), sommige sectoren ondervinden nadelen terwijl op andere gebieden mogelijkheden ontstaan. Groot-Brittannië krijgt bijvoorbeeld weer meer ruimte om een 'belastingparadijs' te worden en staatssteun wordt meer mogelijk. Om de nadelen van de Brexit goed te maken, zal Groot-Brittanië dergelijke mogelijkheden proberen uit te baten en met nieuwe investeringsmogelijkheden komen. Het kan interessant zijn om huidige bedrijfsstructuren te herzien en Nederland wordt, in elk geval de komende jaren, ten opzichte van Groot-Brittannië een betere investeringsoptie als een 'stabiel' land.

Pensioenen

De gevolgen van de Brexit op pensioenfondsen is nu nog een vraagteken. Pensioenfondsen zijn nog steeds breed aan het beleggen, zeker internationaal, en daarmee gebaat bij zo veel mogelijk stabiliteit. Vlak na het bekend worden van de Brexit ondervonden zij de gevolgen van de koersval maar die is nu al weer vrijwel goedgemaakt en ook de beurzen buiten Europa lijken zich niet heel veel aan te trekken van de Brexit.

Terechte paniek?

Er wordt veel gepraat over de Brexit maar niemand geeft écht antwoord op de vraag of het uittreden per saldo positief of negatief is. Duitsland en Frankrijk geven aan het jammer te vinden maar zijn eigenlijk ook wel een beetje blij van het vetorecht van Groot-Brittannië af te zijn omdat besluitvorming in de EU nu iets sneller zal plaatsvinden en Groot-Brittannië wilde vaak toch niet 'meedoen'. De grote lijn die je kunt afleiden van de verschillende bronnen is dat sommige sectoren worden getroffen en andere mogelijkheden ontstaan, per saldo lijkt het uittreden een licht negatief effect te hebben en zijn het vooral de Britten zelf die zich flink in de vingers snijden. Een groter gevaar zit hem in het precedent: lidstaten die vinden dat zij te weinig voordeel hebben van de EU (denk aan de nieuwe lidstaten die vooral zijn toegetreden voor de vrijwel geschrapte landbouwsubsidies) kunnen ook een exit gaan overwegen. Noorwegen is op dit moment weer aan het overwegen toe te treden tot de EU dan wel nauwer te gaan samenwerken met de EU, de Brexit heeft de discussie hierover al weer doen oplaaien. De Eurolanden willen natuurlijk niet dat een ander Euroland uittreedt, zeker gezien het Griekenland-verhaal wat overigens een groter gevaar kan worden dan de huidige Brexit. Het uittreden van Groot-Brittannië zal alleen al om die reden niet gemakkelijk gaan vanuit de EU bezien, en de Britten hebben ook dit verkeerd ingeschat.