Vanaf 1 januari 2026 dienen cryptoplatformen gegevens over hun klanten en transacties te delen met de Belastingdienst. Op 31 maart 2026 is namelijk, met terugwerkende kracht, de Europese Richtlijn voor gegevensuitwisseling van crypto (DAC8) in Nederland geïmplementeerd. De verwachting is dat de Belastingdienst hiermee de cryptovaluta van de Nederlanders nadrukkelijker in beeld krijgt.
Er komt overigens meer nieuwe wetgeving op de cryptobezitters af, want de Tweede Kamer heeft recentelijk ingestemd met de Wet werkelijk rendement box 3, die vanaf 2028 een vermogensaanwasbelasting introduceert, ook voor het bezit van cryptovaluta.
Voor de cryptobezitter ontstaat daarmee fiscaal potentieel een ingewikkelde tijd (een tijd die toch al niet zo rooskleurig was door de verliezen van Bitcoin en alle altcoins in de afgelopen maanden), waarbij moeilijke vragen kunnen opkomen. Wat moet je nu precies doen? Wat als je cryptovaluta tot op heden niet in je aangifte zijn opgegeven? En moet je überhaupt wel in box 3 willen blijven zitten?
Het in cryptoland bekende fenomeen “HODL” (vasthouden ofwel stilzitten) is fiscaal bezien misschien niet de beste strategie.
Lage aangiftebereidheid crypto?
Volgens marktonderzoek bezitten op dit moment bijna twee miljoen Nederlanders cryptovaluta. Harde cijfers ontbreken maar als wij ons baseren op een onderzoek van het Zweedse Divly, wordt geschat dat slechts 4% van alle Nederlandse cryptobezitters hun bezit zou opgeven bij de Belastingdienst.
Of dit percentage juist is, laat zich moeilijk controleren, maar doet in ieder geval vermoeden dat een flink deel van de cryptobeleggers het bezit (bewust of onbewust) niet in de aangifte inkomstenbelasting opgeeft. Hierbij dient te worden opgemerkt dat een deel van de cryptobelegger sowieso geen belasting verschuldigd is, aangezien zij onder het heffingsvrij vermogen van box 3 blijven.
Een deel van de cryptobezitters weet kennelijk niet dat hun crypto dienen te worden opgegeven dan wel zij nemen deze bewust niet op in de aangifte. Als de crypto bewust niet wordt opgegeven, is dit vermoedelijk vanuit de gedachte dat de Belastingdienst nauwelijks tot geen zicht heeft op hun cryptoportefeuille. Met DAC8 komt aan die situatie mogelijk een einde.
DAC8
Het doel van DAC8 is om belastingontduiking en belastingontwijking via cryptovaluta beter te kunnen tegengaan.
De werking van DAC8 is simpel: crypto-aanbieders (waaronder exchanges zoals Kraken en Bitvavo) worden verplicht om transactiegegevens van hun klanten te rapporteren aan de Belastingdienst. Het gaat om identificerende gegevens zoals naam, adres, fiscale woonplaats, fiscaal identificatienummer en om alle transacties en overdrachten die via het platform verlopen. Aanbieders moeten van iedere klant een ‘eigen verklaring’ met persoonsgegevens verkrijgen en verifiëren. Werkt een klant daar niet aan mee na twee aanmaningen? Dan mag de aanbieder geen transacties meer voor die klant uitvoeren.
De rapportagegegevens over het kalenderjaar 2026 moeten uiterlijk op 31 januari 2027 worden aangeleverd. Vervolgens wisselt de Belastingdienst deze gegevens automatisch uit met andere EU-lidstaten en met landen die zijn aangesloten bij het OESO Crypto-Asset Reporting Framework (waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk)
Persoonlijke wallets en decentrale exchanges
De rapportageplicht van DAC8 ziet (vooralsnog) niet op decentrale wallets (bijvoorbeeld Metamask) of transacties via decentrale exchanges (zoals bijvoorbeeld Uniswap). Echter, transacties naar of vanaf gecentraliseerde exchanges of het gebruik van fiat-on/off-ramps (cash omzetten naar crypto en vice versa) worden wel geregistreerd en doorgegeven.
Niet vooraf ingevuld, wél in het vizier?
Uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt dat de Belastingdienst de ontvangen cryptogegevens niet kan verwerken in de vooraf ingevulde aangifte. De DAC8-gegevens zijn transactiegegevens, geen saldostanden op een peildatum. Dat betekent dat belastingplichtigen hun cryptobezit zélf correct moeten bijhouden en opgeven (de doorgewinterde cryptobezitter zal weten dat dit bepaald geen sinecure is).
De Belastingdienst kan de gerapporteerde transactiegegevens wél gebruiken voor risicoanalyses achteraf. Wie crypto bezit via een centrale aanbieder en dit niet zou opgeven, loopt het risico dat de Belastingdienst via een kruiscontrole met de DAC8 informatie alsnog op het cryptovermogen stuit. Een inspecteur kan de aangeleverde transactiegegevens naast de ingediende aangifte leggen. Geen cryptobezit opgegeven, maar wel vele transacties via Bitvavo of Kraken? Dan volgen er mogelijk vragen en/of een nadere controle.
Inkeren, navordering en vergrijpboetes
Voor belastingplichtigen die in het verleden hun cryptobezit niet of niet volledig hebben opgegeven, kan de invoering van DAC8 mogelijk vervelende gevolgen hebben.
Krijgt de Belastingdienst het cryptobezit in het vizier, dan kan de Belastingdienst in beginsel navorderingsaanslagen opleggen tot 5 jaar terug. Wij begrijpen dat de Belastingdienst zich in de praktijk al snel op het standpunt stelt dat de niet aangegeven crypto ‘buitenlands vermogen’ is. De navorderingstermijn wordt dan opgehoogd naar maar liefst 12 jaar. Aanvullend kunnen vergrijpboetes worden opgelegd tot 300% van de te weinig geheven belasting.
Om vrijwillig in te keren zonder boete, moet binnen 2 jaar na het doen van de onvolledige aangifte alsnog een juiste aangifte worden gedaan. Het vrijwillig inkeren na 2 jaar leidt tot het een matiging van de vergrijpboete.
Er is overigens geen sprake van een vrijwillige inkeer als er een vermoeden bestaat dat de inspecteur al bekend is of zal worden met de onjuiste aangifte. De gegevensuitwisseling van DAC8 leidt er naar onze mening niet automatisch toe dat vrijwillig inkeren helemaal niet meer mogelijk is, maar kan in de praktijk mogelijk tot lastige bewijs- en timingvraagstukken leiden bij de beoordeling of nog sprake is van een echte vrijwillige inkeer.
Crypto en box 3: vermogensaanwasbelasting vanaf 2028
Alsof DAC8 niet genoeg is voor de cryptobezitter, komt daar vanaf 2028 de Wet werkelijk rendement box 3 overheen. De Tweede Kamer stemde in januari 2026 in met dit wetsvoorstel. Passief cryptobezit valt daarbij onder de vermogensaanwasbelasting van box 3: jaarlijks wordt belasting geheven over de waardestijging, ook als niet wordt verkocht.
Stel dat de koers van Bitcoin in 2028 verdubbelt: dan moet de belastingplichtige over de koerswinst 36% belasting betalen. € 100.000 koerswinst is dus € 36.000 aan belasting. Daalt de koers in 2029 en wordt een verlies gemaakt: dan kan dit verlies vooralsnog niet achterwaarts worden verrekend met de winst van 2028 (op dit moment wordt onderzocht of vanaf 2029 achterwaartse verliesverrekening kan worden ingevoerd).
Door de nieuwe regels kunnen liquiditeitsproblemen ontstaan. Wij denken daarbij bijvoorbeeld ook aan volatiele cryptovaluta die in korte tijd veel in waarde stijgen, maar in een korte periode daarna ook weer keihard dalen. Is de stijging voor de jaarwisseling en de daling daarna? Dan kan het geld (grotendeels) weg zijn, maar word je wel aangeslagen door de Belastingdienst. Naar onze mening een discutabel en oneerlijk gevolg van deze wetgeving.
Voor cryptobezitters met een omvangrijkere portefeuille kan het zinvol zijn te overwegen hun cryptovaluta in box 2 onder te brengen. In de BV is namelijk alleen belasting verschuldigd bij verkoop. Door het uitstellen van belastingheffing, kan de portefeuille beter renderen. Ook zijn verliezen in de BV wel achterwaarts verrekenbaar.
Men dient zich er wel bewust van te zijn dat een BV extra kosten met zich meebrengt (zoals oprichtings- en administratiekosten). Ook is het gecombineerde tarief van vennootschapsbelasting en box 2 (2026: vanaf circa 39% tot bijna 49%) hoger dan in box 3 (36%). Of het onderbrengen van cryptovaluta in box 2 daadwerkelijk voordeel oplevert, hangt daarmee sterk af van de omvang van de portefeuille, de beleggingshorizon en de persoonlijke fiscale situatie.
Voor de diehard cryptobezitter die wil HODL-en, lijkt het in ieder geval de moeite waard om de (on)mogelijkheden van de BV te onderzoeken.
Do Your Own Research (DYOR)
In de cryptowereld is ‘DYOR’ een bekende uitspraak. Koop niet zomaar cryptovaluta omdat iemand dat zegt, maar doe vooral je eigen onderzoek. DYOR staat dus voor het nemen van een weloverwogen besluit. Een uitstekend advies wat ons betreft, waar we aan willen toevoegen dat dit voor cryptobezitters inmiddels ook geldt voor de fiscaliteit.
Bas Cramer en Stefan Marcus zijn werkzaam als fiscalist en schrijven regelmatig op persoonlijke titel voor nextens.nl.
Belasting betalen over crypto nog steeds onduidelijk?
