THEMA

BELASTING- EN PREMIEDRUK NIET EERDER DEZE EEUW ZO HOOG

Binnen de EU

Onder impuls van de aantrekkende economie stegen de totale belasting- en premieopbrengsten van de overheid in 2015 naar € 255,8 miljard, wat neerkomt op 37,8% van het totale bbp. Gemiddeld in de hele EU is dat 39,8%. Van de EU-landen heeft Frankrijk de hoogste lastendruk, gevolgd door Denemarken en België. Franse werkgevers betalen relatief veel sociale premies, terwijl in de Scandinavische landen de inkomstenbelasting vrij hoog is. In België zijn beide bovengemiddeld. En Ierland en Oost-Europa ligt de lastendruk het laagst.

Verloop

De belasting- en premiedruk in Nederland ligt ruim twee procentpunt hoger dan in 2009. In dat jaar was de lastendruk op het laagste punt in de periode 1995-2015. Ondanks de toename van de belasting- en premiedruk sinds 2009, ligt deze nog onder het niveau van midden jaren negentig. Aan het begin van deze eeuw nam de belasting- en premiedruk af, onder andere door de herziening van het belastingstelsel in 2001.

Stijging van de druk

De stijging van de lastendruk sinds 2009 is voor ruim een kwart toe te schrijven aan hogere inkomsten uit de loon- en inkomstenbelasting (inclusief premies volksverzekeringen). Dit onder invloed van een combinatie aan ontwikkelingen, zoals verhoging van het tarief van de eerste belastingschijf, aangepaste grenzen van de belastingschijven en de invoering van de inkomensafhankelijke algemene heffingskorting.

Inkomsten VPB

Ondanks nauwelijks gewijzigde tarieven stuwden hogere inkomsten uit de vennootschapsbelasting de belasting- en premiedruk met 0,5 procentpunt. In 2009 namen de inkomsten uit vennootschapsbelasting door teruglopende winsten en de mogelijkheid voor bedrijven om verliezen te verrekenen sterk af. In de jaren daarna namen deze inkomsten juist sterk toe ten opzichte van de economische groei. Dit zorgde voor het opwaarts effect op de lastendruk in de periode na 2009.

Premies Zorgverzekeringswet

Ook de stijging van de premies voor de Zorgverzekeringswet werkte door in de belasting- en premiedruk. Dit zorgde voor een toename van 0,4 procentpunt. Door verhoging van de tarieven droegen ook de assurantiebelasting en de btw bij aan de stijging van de belasting- en premiedruk.

Bankenbelasting

Ten slotte zorgde de nieuw ingevoerde bankenbelasting en verhuurdersheffing samen voor een extra belasting- en premiedruk van 0,3 procentpunt. Andere beleidsmaatregelen zorgden daarentegen voor een daling, zoals de verlaging van de overdrachtsbelasting van 6% naar 2%.