THEMA

ECB ZET HERFINANCIERINGSRENTE OP NUL

Verrassing

De stap komt als een verrassing. Economen rekenden er gemiddeld op dat de ECB alleen de zogenoemde depositorente zou verlagen. Die gaat inderdaad omlaag van min 0,3 naar min 0,4%. Dat maakt het voor banken nog duurder om geld in bewaring te geven bij de ECB.

Stimuleringsprogramma wordt vergroot

De ECB meldde verder dat het stimuleringsprogramma wordt vergroot. Vanaf april wordt maandelijks voor € 80 miljard aan schuldpapier opgekocht, in plaats van € 60 miljard. Ook bedrijfsobligaties komen in aanmerking voor het programma, mits het om financieel solide ondernemingen gaat. Banken blijven uitgesloten.

Nieuwe serie vierjarige leningen

Daarnaast stelt de ECB vanaf juni een nieuwe serie vierjarige leningen beschikbaar, waarmee banken geld kunnen ophalen om hun kredietverlening op te voeren. De ECB is zelfs bereid daar geld op toe te leggen; de minimale rente op de kredieten is gelijkgesteld aan de (negatieve) depositorente.

Inflatie

Door de markt met goedkoop geld te overspoelen hoopt de ECB de vraag naar producten en diensten te stimuleren. Dat moet uiteindelijk ook het prijsniveau opjagen. Ook wordt de euro minder waard ten opzichte van andere valuta's. Importproducten worden duurder, wat ook een verhogend effect heeft op de inflatie. Een langdurig lage inflatie wordt beschouwd als een bedreiging voor de economische groei. Bedrijven kunnen dan investeringen gaan uitstellen omdat ook schulden minder snel in waarde dalen.

Spaarders

Spaarders zijn de dupe van de maatregelen van de centrale bank. De spaarrente is hierdoor de afgelopen tijd al zeer sterk gedaald, en daar komt de komende tijd geen verbetering in.

Hypotheek afsluiten gunstig

Voor huizenkopers die een hypotheek afsluiten is de situatie anderzijds weer heel gunstig. Zij zijn met hun maandlasten nu een stuk goedkoper uit, aangezien de hypotheekrente door het ECB-beleid op een historisch laag niveau is beland.

Slecht voor pensioenfondsen

De grootste fondsen ABP en PFZW waarschuwden in januari al dat ze in 2017 mogelijk de pensioenen moeten verlagen. De aanhoudend lage rente speelt hen al een hele tijd parten. Door het besluit van de ECB is de kans dat pensioenfondsen volgend jaar moeten gaan korten nog groter geworden. De Pensioenfederatie spreekt van een 'dramatisch effect'. 'Nederlandse gepensioneerden en mensen die pensioen opbouwen betalen in feite de rekening van het beleid van de ECB', aldus de federatie. De Pensioenfederatie en vakbond FNV riepen de overheid en De Nederlandsche Bank donderdag op maatregelen te treffen om de pensioenfondsen tegemoet te komen. Beide organisaties kwamen echter niet met concrete voorstellen.

Wiebes kijkt boos

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën is ook niet blij met het besluit van de ECB. Inhoudelijk hoort hij het besluit niet te becommentariëren, zei hij vrijdagochtend, 'maar is het voldoende als ik boos kijk?' Wiebes zegt er geen mening over te hebben, omdat de ECB onafhankelijk is en ook moet zijn. 'Maar we vragen ons natuurlijk af: werkt het en wat heeft het voor invloed op onze spaarpotten en pensioenen?' Hij erkende dat er negatieve kanten aan zitten. 'De invloed moet negatief zijn, dat is duidelijk. Het drukt het rendement. En dat is het nadeel van het beleid. Het is aan de ECB om dat af te wegen', aldus Wiebes.

Reacties economen

'Dit was het maximale dat de ECB kon doen', meent econoom Carsten Brzeski van ING. 'Het wordt interessant om te zien hoe Draghi omgaat met recente kritiek op de effecten van het monetaire beleid van de ECB, en of hij de markten het gevoel kan geven dat de ECB almachtig is en niet onmachtig.' Zijn collega Nick Kounis van ABN AMRO vindt dat dit aanzienlijk pakket maatregelen zal zal leiden tot een substantiële verlichting van de financiële marktcondities.Hij sluit evenwel niet uit dat verdere stappen nodig zullen blijken, gezien de sterk verslechterde vooruitzichten voor groei en inflatie.Voor banken zijn de nieuwe, ultragoedkope leningen die de ECB in het vooruitzicht heeft gesteld, volgens Kounis een zeer positief punt. De ECB is zelfs bereid geld toe te geven op deze leningen, bedoeld om de kredietverlening te stimuleren. Dat drukt de financieringskosten aanzienlijk, aldus de econoom.

Wellink: ECB gaat te ver

De ECB gedraagt zich als een kamikazepiloot en gaat veel te ver in zijn strijd tegen deflatie. Dat zei oud-centralebankpresident Nout Wellink donderdag in het tv-programma Nieuwsuur. Volgens de voormalige topman van De Nederlandsche Bank (DNB) stelt de ECB de verkeerde diagnose voor de situatie in de eurozone en wordt daardoor het verkeerde medicijn toegediend. 'Ze vechten tegen deflatie, een periode van aanhoudende prijsdalingen. Maar daarvan is geen sprake.' Hij vergeleek de centrale bank onder leiding van Mario Draghi met een kamikazepiloot. 'Die gaat ook recht op zijn doel af, zonder rekening te houden met de neveneffecten.'

Beurzen sloten met verlies

De Europese beurzen zijn donderdag met flinke verliezen gesloten. De verrassende renteverlaging van de ECB zorgde korte tijd voor een euforische stemming, maar die ebde al snel weg nadat werd aangegeven dat de rente waarschijnlijk niet nog verder omlaag zal gaan. Na die uitspraak liep ook de eerder sterk gedaalde eurokoers weer flink op.