THEMA

'FISCUS ONTWEKEN VIA PAPIEREN WERKELIJKHEID'

Geen harde conclusies

De commissie ondervroeg vorige maand 27 deskundigen en getuigen, zoals werknemers van de Belastingdienst, trustkantoren (die actief zijn bij het opzetten van brievenbusfirma's en dergelijke) en toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB). Uit de antwoorden blijkt dat Nederland een belangrijke rol speelt in internationale fiscale constructies. De ondervragingscommissie komt niet met harde conclusies en aanbevelingen, maar laat wel doorschemeren dat de belastingwetgeving op diverse punten moet worden aangescherpt. De wet moet duidelijker grenzen stellen, omdat betrokkenen zelf in gebreke blijven. Ook zouden de Belastingdienst en DNB meer personeel moeten hebben.

Belangrijkste bevindingen

Tijdens de verhoren is bevestigd dat buitenlandse bedrijven zich vaak mede om fiscale redenen in Nederland vestigen. De deelnemingsvrijstelling, het ontbreken van bronbelasting op rente en royalty’s en het grote aantal belastingverdragen maken Nederland in fiscaal opzicht een aantrekkelijk vestigingsland. Naar schatting stroomde in 2011 zo'n €4000 miljard door Nederland via brievenbusmaatschappijen. Hoeveel geld vermogende Nederlanders in het buitenland proberen weg te sluizen is niet helemaal duidelijk, maar ook daarbij gaat het om miljarden.

Rol belastingadviseurs

In de verhoren is de rol van belastingadviseurs uitgebreid ter sprake gekomen. Uit het onderzoek blijkt dat belastingadviseurs fiscale structuren ontwerpen die vervolgens door onder andere trustkantoren worden uitgevoerd. De ondervraagde belastingadviseurs gaven aan dat ze enerzijds het uitgangspunt hanteren dat belastingplichtigen het recht hebben fiscaal de meest gunstige weg te kiezen, maar anderzijds ook rekening te houden met de geest van de wet. Tijdens de verhoren kwam naar voren dat belastingadviseurs van de wetgever meer duidelijkheid verwachten over de geest van de wet. Verder geven belastingadviseurs aan dat zij minder vaak dan vroeger adviezen geven die puur fiscaal gedreven zijn. Dit zou te maken hebben met de veranderde maatschappelijke opvattingen over belastingontwijking bij zowel cliënten als belastingadviseurs zelf, en met aangescherpte wetgeving. Door de aangescherpte APV-wetgeving werd na 2010 bijvoorbeeld minder vermogen ondergebracht in APV’s.

Rol DNB

Sinds 2004 houdt DNB toezicht op de trustsector. Tijdens de verhoren gaf DNB aan dat de sector nog steeds moeite heeft om te voldoen aan de wettelijke vereisten en nog niet volwassen genoeg is. Uit recente steekproeven bleek dat drie op de vijf trustkantoren zeer ernstige tekortkomingen vertoonden, terwijl bij de overige twee kantoren ook tekortkomingen werden geconstateerd. DNB is van mening dat trustkantoren hun poortwachtersfunctie op dit moment niet goed uitvoeren.

Aanknopingspunten nieuwe wetten

De verhoren van de ondervragingscommissie bieden aanknopingspunten voor de behandeling van aankomende wet- en regelgeving. Binnenkort zal bijvoorbeeld het UBO-register in Nederlandse wetgeving moeten worden geïmplementeerd, waartoe het kabinet een wetsvoorstel zal indienen. Enkele verhoorden gaven aan dat het UBO-register niet waterdicht zal zijn en het verhullen van de daadwerkelijke begunstigde alsnog mogelijk blijft. Ook werd gewezen op het risico van privacy-schending dat de toegankelijkheid van het UBO-register voor een breed publiek met zich mee brengt. Ook de nieuwe Wet toezicht trustkantoren 2018 zal binnenkort bij de Kamer worden ingediend. De internetconsultatieronde voor deze wet heeft reeds plaatsgevonden. Tijdens de verhoren heeft met name DNB aangegeven specifieke gedachten te hebben over aanscherping van deze conceptwet. Deze suggesties zijn opgenomen in box 2. Enkele trustkantoren en belastingadviseurs hebben aangegeven het wenselijk te vinden dat het toezicht door DNB zelf wordt verscherpt.

Eerste keer

Het was de eerste keer dat de Kamer een Parlementaire ondervragingscommissie gebruikte. Volgens de commissie heeft het instrument zijn waarde bewezen. Getuigen bij zo’n commissie zijn verplicht te verschijnen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bij hoorzittingen van de Kamer. Zij worden onder ede gehoord. Tijdens de verhoren liet de commissie overigens blijken de antwoorden niet altijd geloofwaardig te vinden, maar ze gaat geen aangifte doen van meineed.