THEMA

ZONDER SUBSIDIES GEMAKKELIJKER EEN HUIS

Afbouwen van hypotheekrenteaftrek

Het rapport belicht diverse mogelijke beleidsmaatregelen op het gebied van de huur- en koopmarkt. Volgens het PBL en het CPB kan hervorming van het Nederlandse woonbeleid grote doelmatigheidswinsten opleveren. Op de markt voor koopwoningen is volgens de instanties op lange termijn winst te behalen door de fiscale behandeling van eigenwoningbezit aan te passen, zoals het verder afbouwen van de hypotheekrenteaftrek. Koopwoningen worden daardoor goedkoper. Huiseigenaren hoeven dan minder hypothecaire schulden aan te gaan. En ze hebben meer vrijheid om te kiezen of ze veel of weinig willen uitgeven aan wonen. Op korte termijn kan het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek wel een prijsschok veroorzaken. Dit kan pijnlijk zijn voor mensen die al een huis bezitten, zeker als zij daardoor ‘onder water’ komen te staan. Dit treft vooral jonge huiseigenaren die vaak nog weinig hebben afgelost.

Verhuren aan middengroepen

Op de huurmarkt is het op langere termijn goed als de huurprijzen beter overeenkomen met de waarde van het huis. Dan zien commerciële verhuurders eerder iets in het verhuren aan middengroepen, de mensen die wel boven de sociale inkomensgrens uitkomen, maar voor wie de vrije sector nog te duur is en kopen nog niet de gewenste stap. Het grotere aanbod verkleint dan de wachtlijsten. Maar op korte termijn leidt deze maatregel tot betaalrisico’s bij de lage inkomens voor wie de huizen dan misschien net te duur worden. Dat risico heeft overigens bovenal te maken met problemen in de inkomenssfeer, waaraan woonbeleid weinig kan veranderen.

Keuzevrijheid

De winst voor de woningmarkt als geheel is volgens het PBL en CPB vooral te vinden in een veel grotere keuzevrijheid tussen huren en kopen. Door huren en kopen beleidsmatig gelijk te behandelen, wordt de keuze tussen huren en kopen niet langer verstoord door subsidies en kunnen veel meer huishoudens gemakkelijker kiezen wat het beste bij hun omstandigheden past.

Opties voor beleid

Het stuk van het PBL en CPB bevat geen aanbevelingen en is slechts bedoeld voor beleidsmakers om beter te kunnen beoordelen welke veranderingen op de woonmarkt het meest voor de hand liggen en wat de nadelen daarvan zijn. Het is bovendien voor politici, die verkiezingsprogramma’s willen samenstellen.