THEMA

SCHOON SCHIP MAKEN MET EEN BELASTINGHERZIENING ZIT ER NIET MEER IN

We doen niet aan belastingontduiking

'Ben ik echt de oudste schrijver van alle Almanakken?’, vraagt de bijna 85-jarige mr. Stoffer. Voor de gelegenheid heeft hij de allereerste Almanak erbij gepakt, een dun bruin boekje uit 1956. ‘Bij de allereerste was ik nog niet betrokken, pas een paar edities later haakte ik aan. Ik ben vanaf 1958 auteur voor de IB Almanak en sinds 1969 ook voor de VPB Almanak. Ik werkte destijds als inspecteur van ’s Rijks belastingen, zoals dat toen nog heette, bij het ministerie van Financiën. De drie auteurs van de eerste Almanak werkte daar ook en hadden het idee opgevat, naar buitenlands voorbeeld, om een toelichting op het aangiftebiljet te maken. In het begin werd er argwanend naar gekeken. Maar het Elsevier Weekblad zag er wel wat in en bood het aan als een service voor de lezers. En zo is het heel bescheiden begonnen, met alleen iets over de inkomsten- en vermogensbelasting. In het voorwoord van de eerste Almanak werd nadrukkelijk gezegd dat we niet aan belastingontduiking doen en dat er niets in de Almanak staat waarmee je in conflict komt met de inspecteur of de strafrechter. Dat is een heel belangrijke leidraad gebleven.’

Binnen de perken van de wet

‘De Belastingdienst moet blij zijn dat we mensen op het goede spoor houden. Wij geven de belastingplichtigen een handleiding hoe ze de aangifte mogen invullen. De Belastingdienst heeft er baat bij als dit goed gebeurt. Wij geven de belastingplichtige onafhankelijk aan hoe ze dat zo voordelig mogelijk kunnen doen binnen de perken van de wet.’

Rijks Belasting Academie

Mr. Stoffer behaalde in 1952 bij de Rijksuniversiteit Leiden het doctoraal Nederlands Recht en is in 1954 afgestudeerd aan de Belasting Academie in Rotterdam. ‘Mijn vader had een eigen administratiekantoor. Zijn contacten bij de Belastingdienst hadden gesuggereerd om het eens te proberen bij de Rijks Belasting Academie. Ik vond dat wel een goede keus. De combinatie burgerlijk recht en economie trok mij wel. Daarnaast ben ik zelf natuurlijk ook belastingplichtige, dus had het mijn interesse wel. Voor de academie meldden zich in 1949 ongeveer 300 mensen aan, maar er konden er 30 geplaatst worden. Ik behoorde tot die gelukkigen. Na mijn afstuderen ben ik dus bij het ministerie van Financiën gaan werken.

Meer mondige burgers

Na het ministerie is mr. Stoffer naar de rechterlijke macht gegaan, naar de belastingrechtspraak. ‘Inhoudelijk mag ik natuurlijk niets zeggen wat er gebeurt in de Raadkamer, maar ik zie wel dat burgers steeds mondiger worden. Ze leggen zich niet zomaar neer bij de beslissing van de Belastingdienst. Mensen gaan zich sinds de jaren ’70 steeds meer beroepen op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Door de uitbreiding van de rechtsbescherming tegenover de Belastingdienst hebben belastingplichtigen een sterkere positie. Daarnaast zie je dat de belastingwetgeving steeds strenger wordt en steeds meer ondergeschikt is gemaakt aan het regeringsbeleid.’

De Almanak wordt steeds dikker

Mede op verzoek van Elsevier gaat de Almanak niet alleen meer over de inkomstenbelasting, maar zijn diverse andere onderwerpen toegevoegd, zoals hoofdstukken over de erfrecht, schenkingen, WOZ, toeslagen en de zorgverzekering. Ook het regeringsbeleid heeft ook invloed gehad op de omvang van de Almanak. ‘De overheid ging meer maatregelen treffen waardoor er meer nevendoeleinden in de belastingwetgeving kwamen, zoals bevordering van de werkgelegenheid en het stimuleren van tweeverdieners. Hierdoor werd de Belasting Almanak steeds dikker. De eerste IB Almanak is rond de 160 pagina’s. Nu zijn ze ongeveer 680 bladzijdes dik. Op elke wet komen weer uitzonderingen, reparaties en uitzonderingen op de uitzonderingen. Soms kwam er een algehele belastingherziening om weer schoon schip te maken. Dat is in 1964 en in 2001 gebeurd. Dat begint dan als een mooi product, maar daarna komen er weer uitzonderingen. Of er wordt een lek ontdekt waar belastinggeld wegvloeit en moet dat gat weer gedicht worden. Bij elke herziening of reparatie, moet de Almanak herschreven worden. Ik verwacht alleen niet meer dat er met de huidige regering weer een echte belastingherziening gaat komen. De overheid is daar niet meer toe in staat. Dat kan komen doordat we steeds meer nevendoeleinden hebben en meer overheidsuitgaven. Dus vooralsnog gaat de belasting hier een beetje omlaag en daar een beetje omhoog. En dan moet je maar kijken of het je echt wat oplevert. Maar, het geld komt altijd uit de zakken van de burgers. En zonder het belastinggeld is er geen geordende samenleving.’

Een stapje terug

Voorlopig blijft mr. Stoffer nog wel schrijven voor de Almanakken. ‘Ik blijf op de hoogte via vakliteratuur, rechtspraak en beleidsbesluiten van de Belastingdienst. Op deze manier blijven mijn grijze cellen werken. Na je pensioen kun je zeggen dat je het belastingrecht blijft bijhouden, maar dat is niet verplichtend. Door te blijven schrijven aan de Almanak, is dat anders. En daarbij, ik moet me er toch in verdiepen voor mijn eigen aangifte, dan kan ik het net zo goed opschrijven. Maar, na mijn 85e mag ik wel een stapje terug doen, toch?’ De VPB Almanak 2016 verschijnt deze maand, maar is nu al te bestellen.