De Wet werkelijk rendement box 3 moet vanaf 2028 een einde maken aan jaren van onzekerheid voor spaarders en beleggers. Toch legt de Tweede Kamer nu al de basis voor een volgende verbouwing. Nog voordat er over het wetsvoorstel als geheel is gestemd, heeft een Kamermeerderheid een deadline afgesproken voor een nieuw box 3-plan. Daarmee blijft box 3 ook na 2028 onderwerp van politiek en fiscale discussie.
Wat regelt de Wet werkelijk rendement box 3?
De Wet werkelijk rendement box 3 is bedoeld als structurele opvolger van de tijdelijke reparaties na het Kerstarrest. In de kern wil de wet het belasten van vermogen dichter bij de realiteit brengen. Dat gebeurt door jaarlijks te heffen over het daadwerkelijk behaalde rendement, in plaats van over een verondersteld (forfaitair) rendement.
Tegelijkertijd is “werkelijk rendement” niet overal hetzelfde ingevuld. Voor veel vermogensbestanddelen werkt het voorstel met een heffing over waardemutaties en opbrengsten per jaar. Daardoor komt de discussie over papieren winsten nadrukkelijk in beeld. En juist dat punt zorgt voor stevige politieke frictie.
Waarom ligt er nu al een deadline voor een nieuw box 3-stelsel?
Opmerkelijk is dat de Kamer, nog vóór de eindstemming over de wet, al een vervolgroute uitzet. Een aangenomen motie van de BBB roept het kabinet op om uiterlijk rond 2028 met een nieuw box 3-plan te komen dat uitgaat van een vermogenswinstbelasting. In sommige formuleringen wordt daarbij verwezen naar uitwerking richting het Belastingplan 2029.
De achtergrond is duidelijk. Een Kamermeerderheid heeft moeite met het jaarlijks belasten van rendement dat nog niet is “verzilverd”. Denk aan koerswinsten op aandelen, obligaties of crypto die op papier bestaan, maar nog niet zijn gerealiseerd via verkoop. Toch lijkt het voorstel voorlopig door te gaan, omdat het wegstemmen van de wet budgettaire gevolgen heeft en omdat alternatieven op korte termijn ontbreken.
Vermogensaanwasbelasting vs vermogenswinstbelasting: wat is het verschil?
Een groot deel van het debat draait om twee modellen:
- Vermogensaanwasbelasting: jaarlijkse heffing over aanwas van vermogen. Dus over ontvangen inkomsten (zoals rente en dividend) én over waardestijgingen, ook als er niet is verkocht.
- Vermogenswinstbelasting: heffing bij realisatie. Dus afrekenen met de fiscus op het moment dat een belegging of bezit wordt verkocht en de winst daadwerkelijk vaststaat.
In het wetsvoorstel zitten beide smaken. Voor veel beleggingen is het uitgangspunt aanwas: jaarlijks belasten. Voor bepaalde categorieën, zoals vastgoed en specifieke belangen (bijvoorbeeld in start-ups), geldt juist het winstprincipe: heffen bij verkoop. Daardoor ontstaat een hybride stelsel. En precies daarover verschillen partijen van mening: moet box 3 vooral aanwas volgen, of juist winst?
Moties en amendementen: welke opties liggen op tafel?
De Kamer stemde al over verschillende moties bij de Wet werkelijk rendement box 3. Daarnaast spelen amendementen een belangrijke rol, omdat die de uiteindelijke wetstekst nog kunnen wijzigen. Dat maakt het proces extra spannend, want wijzigingen kunnen ook leiden tot meer complexiteit in uitvoering.
Voorbeelden van voorgestelde aanpassingen
In de discussie komen onder meer varianten voorbij zoals:
- een extra toptarief naast een vast box 3-tarief, gericht op hogere vermogensinkomsten;
- het aanpassen of schrappen van uitzonderingen, bijvoorbeeld rond vastgoed, waardoor waardestijgingen mogelijk eerder in de heffing vallen;
- voorstellen die proberen onbedoelde uitkomsten te beperken, zoals ruimere verliesverrekening of specifieke doorschuifmomenten bij ingrijpende gebeurtenissen.
Belangrijk is dat dit soort aanpassingen vaak technisch en uitvoeringsgevoelig zijn. Daardoor kunnen ze niet alleen de inhoud, maar ook de haalbaarheid van invoering beïnvloeden.
Budget en uitvoering: waarom is uitstel ook meteen duur?
Naast politieke voorkeuren speelt geld een grote rol. In de berichtgeving wordt gewaarschuwd dat uitstel of herziening van de box 3-wijziging de schatkist naar verwachting 1 tot 2 miljard euro per jaar kan kosten. Bovendien zorgt het ontbreken van een stabiel stelsel voor blijvende druk op uitvoering, wetgeving en rechtsherstel.
Daarom ontstaat een typisch spanningsveld. Enerzijds is er kritiek op het belasten van papieren winsten. Anderzijds is er terughoudendheid om het voorstel te blokkeren, omdat er dan direct een financieel gat ontstaat en omdat tijdelijke regelingen als minder wenselijk worden gezien. Het gevolg: box 3 beweegt richting 2028, terwijl er tegelijk al wordt gestuurd op een nieuwe herziening kort daarna.
Conclusie
De Wet werkelijk rendement box 3 lijkt vooralsnog de route richting invoering in 2028. Toch zet de Tweede Kamer nu al druk op een volgende stap: een nieuw voorstel dat sterker leunt op de vermogenswinstbelasting. Daarmee is één ding duidelijk: het box 3-dossier blijft ook na 2028 in beweging.
Heb jij vragen over box 3?
