Mai Trinh werkt binnen RELX aan de fiscale verslaggeving. Toch reikt het project dat haar het meest na aan het hart ligt veel verder dan jaarverslagen en belastingcijfers. Samen met collega’s van RELX, LexisNexis South Africa en de LexisNexis Rule of Law Foundation werkt zij aan transparantere en beter toegankelijke belastingwetgeving. Wat in 2017 begon als een idee, is inmiddels uitgegroeid tot een internationale samenwerking met ambities die verder reiken dan Afrika.
Wie Mai Trinh hoort praten over de Rule of Law, merkt al snel dat dit voor haar niet zomaar een project is. Het brengt haar professionele expertise, haar persoonlijke achtergrond en haar langgekoesterde wens om bij te dragen aan duurzame economische ontwikkeling perfect samen.
Mai trad in 2017 in dienst bij RELX en maakt deel uit van het wereldwijde belastingteam. Een belangrijk onderdeel van haar werk is het samenstellen van de fiscale informatie voor het jaarverslag van RELX. Toch wilde ze met haar werk ook iets betekenen buiten de grenzen van haar dagelijkse functie.
“Wat mij echt motiveert, is dat ik naar mijn werk ga en iets doe dat voor mij diepe betekenis heeft”, vertelt ze. “Iets waarmee ik een positieve bijdrage lever aan de samenleving.”
Die motivatie gaf mede de aanzet tot het werk van RELX rond de Rule of Law.
De Rule of Law begint bij toegang tot wetgeving
De Rule of Law klinkt misschieen een beetje als een abstract begrip. Binnen de fiscaliteit is het belang ervan echter heel praktisch.
Een land heeft effectief en rechtvaardig fiscaal beleid nodig. Dat beleid moet worden vastgelegd in wetten die mensen kunnen vinden en begrijpen. Overheden moeten die wetten vervolgens goed uitvoeren en handhaven. Tegelijkertijd moeten bedrijven en belastingplichtigen weten wat er van hen wordt verwacht. Alleen dan kunnen zij niet alleen naar de letter, maar ook naar de geest van de wet handelen.
RELX pretendeert niet dit hele stelsel te kunnen veranderen.
“We zijn één partij binnen een veel breder geheel van kennis, vaardigheden en instituties dat nodig is om het fiscale ecosysteem te ontwikkelen”, legt Mai uit.
RELX richtte zich aanvankelijk op een vraag die eenvoudig klinkt. Wanneer een land belastingwetten heeft, zijn die dan ook daadwerkelijk toegankelijk? Weten mensen welke regels actueel zijn? En kunnen zij de wetgeving raadplegen in een taal die zij begrijpen?
“Wanneer je goed fiscaal beleid hebt, is de volgende vraag hoe je de wetgeving transparant maakt”, zegt Mai. “Weten mensen dat die regels bestaan? En weten ze überhaupt wat de geldende belastingwetten zijn?”
Eén vraag vat het probleem volgens haar het beste samen.
“Hoe kunnen belastingplichtigen aan de wet voldoen wanneer ze niet weten wat er in die wet staat?”
Toegankelijke wetgeving lost niet ieder probleem op. Zonder die toegang worden naleving, eerlijke handhaving en verantwoord belastinggedrag echter een stuk moeilijker.
Maatschappelijke impact met waar RELX goed in is
Het initiatief ontstond binnen het belastingteam van RELX. Toen Mai en haar manager bij het bedrijf begonnen, bekeken zij wat RELX al deed op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid. Vervolgens stelden zij zichzelf de vraag welke bijdrage het belastingteam kon leveren. In plaats van een goed doel te zoeken dat losstond van de organisatie, keken ze naar de kennis die al binnen RELX aanwezig was.
LexisNexis hield zich al bezig met het samenvoegen en toegankelijk maken van wetgeving. Ook andere onderdelen van RELX, waaronder Nextens, werken dagelijks met fiscale informatie, professionele kennis en complexe regelgeving. Dat leidde tot een helder idee. RELX kon zijn bestaande kennis en vaardigheden kosteloos inzetten in landen waar belastingwetgeving moeilijk toegankelijk was.
“Onze unieke bijdrage is dat we gebruikmaken van onze eigen kennis en expertise”, zegt Mai. “Van de dingen waar we echt goed in zijn. Door die expertise pro bono in te zetten, kunnen we iets betekenen voor de samenleving.”
Het project sluit daarmee direct aan bij waar RELX als organisatie voor staat. RELX wil de samenleving vooruithelpen met producten die mensen en gemeenschappen beschermen, wetenschap en gezondheid verder brengen, de rechtsstaat en toegang tot het recht versterken en duurzame toegang tot informatie mogelijk maken. RELX noemt dit zijn ‘Unique Contributions’.
Vertrouwen moet je verdienen
Een goed idee opent echter niet automatisch alle deuren.
Mai en haar collega’s benaderden verschillende organisaties en mogelijke partners. Daarbij stuitten zij regelmatig op begrijpelijke scepsis. Waarom zou een internationaal bedrijf dit werk kosteloos uitvoeren? Wat verwachtte RELX ervoor terug? Wilde het bedrijf werkelijk helpen, of vooral zijn eigen visie opleggen aan een ander land?
“We klopten op veel deuren, maar mensen waren wantrouwend”, herinnert Mai zich. “Ze vroegen wat wij ermee wilden bereiken. Waarom zouden we dit gratis doen?”
Haar antwoord is even eenvoudig als stellig.
“We wilden echt alleen maar helpen.”
Toch kostte het jaren om vertrouwen op te bouwen. Het team moest de lokale situatie leren begrijpen, de juiste contacten vinden en samenwerken met mensen die hetzelfde doel voor ogen hadden. Uiteindelijk brachten die inspanningen hen naar Ethiopië.
De Ethiopische belastingwetgeving beter toegankelijk
De Ethiopische belastingwetgeving had zich gedurende tientallen jaren ontwikkeld, maar was verspreid over verschillende bronnen. Sommige wetten waren alleen in boeken te vinden. Andere documenten waren lastig op te sporen. Een deel van de wetgeving bestond wel in het Amhaars, maar was nooit naar het Engels vertaald.
“Je kon een website bezoeken en daar helemaal geen wetgeving aantreffen”, vertelt Mai. “De regels stonden misschien in een boek of in een brief van een nieuwe minister die ergens in een la lag.”
RELX en zijn partners werkten samen met de Ethiopische overheid om de belastingwetgeving te verzamelen en beschikbaar te maken in zowel het Engels als het Amhaars. Het project begon in 2022 en werd in 2024 afgerond. De informatie is nu voor iedereen kosteloos toegankelijk.
Het doel was niet om Ethiopië te vertellen hoe de belastingwetgeving eruit moest zien. RELX hielp het land om zijn eigen wetten beter vindbaar, begrijpelijk en bruikbaar te maken. Lokale samenwerking was daarbij onmisbaar. RELX had geen eigen medewerkers in Ethiopië. De Britse overheid hielp daarom bij het leggen van contacten met de juiste personen binnen de Ethiopische overheid.
De vooruitgang kwam tot stand door geleidelijke gesprekken, niet door met een kant-en-klare oplossing binnen te stappen. Ethiopië wilde zijn economie al verder openstellen, de transparantie vergroten en meer (buitenlandse) investeringen aantrekken. Het project sloot daarmee aan bij een ontwikkeling waarvoor het land zelf had gekozen.
Waarom transparante belastingwetgeving telt
Tijdens een bezoek aan Nairobi in Kenia werd voor Mai extra duidelijk waarom het project ertoe doet. Daar sprak zij, tijdens een programma van de Wereldbank over verantwoorde belastingpraktijken, met het hoofd fiscaal beleid van het Ethiopische ministerie van Financiën.
Hij beschreef het zichtbare verschil tussen Addis Abeba en Nairobi. Mai zag dat verschil zelf ook. Het was merkbaar op straat, in de infrastructuur en in het ritme van de steden. Kenia was verder met het innen van binnenlandse belastinginkomsten. Die inkomsten konden vervolgens worden besteed aan wegen, scholen, ziekenhuizen en andere publieke voorzieningen.
Het gesprek liet zien hoe belastingen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een land. Transparante wetten leiden niet automatisch tot hogere inkomsten of betere publieke diensten. Ze vormen slechts één onderdeel van een veel breder systeem. Wel geven ze belastingplichtigen, overheden en bedrijven de duidelijkheid die zij nodig hebben.
“Het is mooi om te weten dat ons project een van de factoren is die bijdragen aan de ontwikkeling van Ethiopië”, zegt Mai.
Duidelijkheid is ook belangrijk voor investeerders. Voordat bedrijven zich in een land vestigen, willen zij weten in wat voor juridische en fiscale omgeving ze terechtkomen. Ethiopische overheidsfunctionarissen zagen meer fiscale transparantie daarom als onderdeel van hun streven om buitenlandse investeringen aan te trekken, de economie verder te openen en uiteindelijk toe te treden tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
Van één land naar een bredere beweging
Het project in Ethiopië bevestigde tegelijkertijd dat toegankelijke wetgeving slechts één deel van de uitdaging is. Landen hebben doordacht fiscaal beleid, sterke publieke instituties en verantwoord opererende bedrijven nodig. Wetten moeten niet alleen goed worden uitgevoerd maar ook gehandhaafd. Daarnaast moeten bedrijven kunnen groeien en tegelijkertijd een eerlijke bijdrage leveren.
“Verschillende partijen werken aan verschillende onderdelen”, zegt Mai. “Maar uiteindelijk dragen we allemaal bij aan de ontwikkeling van het land.”
Die samenwerking heeft het initiatief inmiddels in een nieuwe fase gebracht. Het project wordt uitgebreid naar Rwanda. Daarnaast werkt RELX met de Wereldbank samen aan twee bredere programma’s. Het ene richt zich op het bevorderen van verantwoorde belastingpraktijken. Het andere is de African Tax Legislation Atlas, die de belastingwetgeving van alle 54 Afrikaanse landen toegankelijk moet maken.
Volgens Mai ziet ook de Wereldbank dit als baanbrekend werk. De ambitie begint in Afrika, maar kan zich uiteindelijk uitbreiden naar andere delen van de wereld.
“Dit is het begin van een nieuwe reis waarin we met andere organisaties samenwerken”, zegt ze. “Ik denk dat we hiermee echt deuren kunnen openen en verschil kunnen maken.”
Een project dat haar persoonlijke verhaal raakt
Mai noemt het initiatief een van de meest waardevolle ervaringen uit haar loopbaan. Dat komt deels doordat zij ziet hoe RELX zijn expertise kan inzetten om maatschappelijke waarde te creëren. Minstens zo belangrijk is de mogelijkheid om samen te werken met mensen die dezelfde passie delen.
Binnen RELX brengt het initiatief het belastingteam, LexisNexis South Africa en de LexisNexis Rule of Law Foundation samen. Daarnaast werken zij met overheden en internationale organisaties.
Mai vindt dat bedrijven hun middelen, kennis en expertise moeten gebruiken om iets positiefs bij te dragen aan de samenleving. Waar dat mogelijk is, moet die bijdrage volgens haar onderdeel zijn van het werk zelf.
“We beschikken over middelen, vaardigheden en expertise. Waarom zouden we daar geen onderdeel van ons werk van maken en die inzetten om iets positiefs voor de samenleving te doen?”
Die overtuiging is nauw verbonden met haar achtergrond.
Mai werd geboren in Vietnam en groeide op in een diplomatenfamilie. Haar ouders werkten voor het Vietnamese ministerie van Buitenlandse Zaken. Haar vader was ambassadeur van Vietnam in Zweden en Canada. Jarenlang dacht Mai dat zij hetzelfde pad zou volgen.
“Mijn droom was om ambassadeur van Vietnam te worden”, vertelt ze.
Dankzij een studiebeurs vertrok ze naar het Verenigd Koninkrijk, waar ze ‘development exonomy’ studeerde aan de Universiteit van Cambridge. Haar loopbaan nam uiteindelijk een iets andere wending, maar haar belangstelling voor duurzame economische ontwikkeling bleef.
Toen het project rond de Rule of Law ontstond, kwamen de verschillende lijnen uit haar leven bij elkaar.
“Ik besefte dat ik ambassadeur voor RELX kon zijn”, zegt ze. “Ambassadeur van de Rule of Law.”
Nextens is een merk van LexisNexis Risk Solutions en daarmee trots onderdeel van RELX
