Het is inmiddels een beetje een dooddoener maar artificial intelligence (AI) verandert echt de manier waarop we werken. Dat geldt voor medici, maar net zo goed voor belasting- en andere financieel professionals. Naarmate technologie meer specialistische taken ondersteunt of overneemt, wordt een andere groep vaardigheden namelijk steeds belangrijker. Denk aan kritisch denken, communiceren, samenwerken en het begrijpen van mensen. Juist deze zogenoemde soft skills zullen in de fiscale praktijk het verschil gaan maken.
Wat radiologen ons leren over de toekomst van AI
Ongeveer tien jaar geleden voorspelde AI-onderzoeker Geoffrey Hinton dat het opleiden van radiologen misschien niet langer zinvol zou zijn. Kunstmatige intelligentie zou immers steeds beter worden in het analyseren van medische beelden. Toch is de radioloog niet verdwenen. Integendeel, de vraag naar radiologen is onverminderd groot. Wat wel verandert, is de inhoud van hun werk.
Dat voorbeeld vormt het vertrekpunt van een artikel van onderzoeker Zach Mercurio, gepubliceerd via Simon Sinek’s The Optimism Company. Mercurio verwijst naar radiologieonderzoekers Frederico Bruno en Alessandra Spelendiani. Zij beschrijven hoe technologische vooruitgang menselijke kwaliteiten als oordeelsvermogen, ethisch besef, empathie en leiderschap juist belangrijker maakt. Een interessante constatering, zeker wanneer we de vergelijking maken met fiscaal werk.
Ook in de fiscaliteit verandert AI de inhoud van het werk
In de fiscaliteit zien we een vergelijkbare ontwikkeling. AI helpt professionals bij het zoeken naar fiscale informatie, het analyseren van documenten en het voorbereiden van antwoorden op complexe vragen. Werkzaamheden die voorheen veel tijd kostten, kunnen daardoor sneller worden uitgevoerd. Maar dat betekent niet dat de rol van de belastingadviseur kleiner wordt.
Integendeel, wanneer het verzamelen en verwerken van informatie minder tijd vraagt, ontstaat er potentieel meer ruimte voor werkzaamheden waarbij menselijke deskundigheid doorslaggevend blijft. Want een fiscaal correct antwoord is nog niet automatisch een goed advies. Daarvoor moet een professional ook de situatie van de klant begrijpen, belangen afwegen, onzekerheden benoemen en de gevolgen van verschillende keuzes kunnen uitleggen. Juist daar worden menselijke vaardigheden veel belangrijker.
Waarom soft skills steeds belangrijker worden
Mercurio stelt dat organisaties relationele vaardigheden vaak onvoldoende serieus ontwikkelen. Technische deskundigheid wordt doorgaans systematisch getraind en beoordeeld. Bij vaardigheden als luisteren, communiceren, samenwerken en empathie gebeurt dat juist veel minder. En dat is opmerkelijk, omdat deze vaardigheden in vrijwel iedere professionele relatie een essentiële rol spelen.
Voor belastingadviseurs geldt dat misschien wel in het bijzonder. Fiscale vraagstukken gaan zelden uitsluitend over wet- en regelgeving. Ze raken ook aan ondernemerschap, financiële zekerheid, persoonlijke omstandigheden en toekomstplannen. Een ondernemer die nadenkt over bedrijfsopvolging heeft bijvoorbeeld niet alleen behoefte aan een fiscaal juiste analyse, maar wil ook begrijpen wat verschillende mogelijkheden betekenen voor de onderneming en de familie. Dat vraagt om meer dan vakkennis alleen. Het vraagt om het vermogen om te luisteren, de juiste vragen te stellen en ingewikkelde materie begrijpelijk te maken.
Kritisch denken blijft onmisbaar bij fiscale AI
Naast relationele vaardigheden blijft kritisch denkvermogen van groot belang. AI kan informatie toegankelijker maken en het voorbereiden van fiscale werkzaamheden versnellen. Tegelijkertijd blijft het noodzakelijk om antwoorden te beoordelen op juistheid, volledigheid en toepasbaarheid.
Een antwoord kan op zichzelf correct zijn, maar toch onvoldoende aansluiten bij de omstandigheden van een specifieke klant. Bovendien kunnen interpretatieverschillen, uitzonderingen en onzekerheden om een nadere beoordeling vragen. Daarom zijn betrouwbare bronnen, transparantie en menselijke controle zo ontzettend belangrijk. Technologie kan de professional ondersteunen bij het verzamelen en analyseren van informatie, maar het vermogen om die informatie kritisch te beoordelen en te vertalen naar een verantwoord advies blijft essentieel.
Menselijke vaardigheden verdienen dezelfde aandacht als vakkennis
Mercurio pleit ervoor om relationele vaardigheden net zo serieus te behandelen als technische competenties. Volgens hem begint dat met duidelijk omschrijven welke vaardigheden belangrijk zijn. Vervolgens moeten organisaties deze gericht ontwikkelen, beoordelen en waarderen.
Die gedachte is ook relevant voor belastingadvieskantoren. De ontwikkeling van fiscale deskundigheid krijgt traditioneel veel aandacht. Logisch, want zonder gedegen vakkennis is goed fiscaal advies onmogelijk. Maar naarmate AI meer ondersteunende werkzaamheden kan uitvoeren, verandert mogelijk ook het onderscheidend vermogen van professionals. Niet alleen weten wat fiscaal mogelijk is, maar ook begrijpen wat voor een klant verstandig is, wordt belangrijker.
Technologie verandert het vak, mensen blijven het verschil maken
De ontwikkeling van AI vraagt dus om meer dan investeren in nieuwe technologie. Ze nodigt ook uit om opnieuw te kijken naar de vaardigheden die een goede fiscaal professional kenmerken.
Bij Nextens zien we technologie als een manier om professionals te ondersteunen met betrouwbare kennis, slimme hulpmiddelen en relevante inzichten. Niet om hun oordeel te vervangen, maar om hen meer ruimte te geven voor werkzaamheden waarin hun deskundigheid daadwerkelijk waarde toevoegt.
Het voorbeeld uit de radiologie laat zien hoe technologie een beroep kan veranderen zonder dat de menselijke professional overbodig wordt. Misschien is dat wel een van de belangrijkste ontwikkelingen voor de toekomst van de fiscaliteit. Naarmate technologie meer kan, wordt het vermogen om kennis te verbinden met menselijk inzicht, begrip en vertrouwen alleen maar waardevoller.
