Als cryptobezitter heb je recentelijk misschien een e-mail ontvangen van cryptoplatforms zoals Bitvavo met het verzoek om aanvullende persoonlijke gegevens en belastinginformatie aan te leveren. Daarbij verwijzen de platforms naar nieuwe regelgeving, waaronder CARF en DAC8. Voor veel cryptobezitters komen deze berichten onverwacht. Waarom wil een cryptoplatform weten waar iemand belastingplichtig is en wat gebeurt er met die informatie? En wat zijn CARF en DAC8 eigenlijk?
De verklaring ligt in nieuwe internationale en Europese regels die sinds 1 januari 2026 gelden. Die geven belastingdiensten aanzienlijk meer inzicht in cryptoactiva en cryptotransacties. Hoewel de verplichtingen vooral bij cryptodienstverleners liggen, zijn de gevolgen ook voor particulieren en bedrijven relevant.
Waarom zijn CARF en DAC8 ingevoerd?
Cryptovaluta hebben de afgelopen jaren een vaste plaats gekregen binnen het financiële landschap. Miljoenen particulieren en bedrijven beleggen inmiddels in digitale activa. Tegelijkertijd vindt de handel grotendeels online en vaak grensoverschrijdend plaats. Dat maakt het voor belastingautoriteiten niet altijd eenvoudig om vast te stellen welke cryptoactiva belastingplichtigen bezitten en welke transacties zij uitvoeren.
Traditionele financiële instellingen, zoals banken, zijn al langer verplicht bepaalde informatie over hun rekeninghouders met belastingautoriteiten te delen. Voor cryptoplatforms bestonden dergelijke internationale fiscale rapportageverplichtingen lange tijd niet in vergelijkbare vorm. Bovendien is een cryptotransactie niet automatisch te koppelen aan een persoon. Hoewel transacties op openbare blockchains zichtbaar kunnen zijn, vertelt een walletadres niet direct wie de eigenaar is en in welk land die belastingplichtig is.
Om deze informatieachterstand te verkleinen, ontwikkelde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) het Crypto-Asset Reporting Framework. De Europese Unie heeft deze internationale standaard grotendeels overgenomen in DAC8. Het doel is om belastingautoriteiten beter inzicht te geven in cryptobezittingen, belastingontduiking en -ontwijking tegen te gaan en fiscale transparantie te vergroten.
Wat zijn CARF en DAC8 en wat is het verschil?
CARF is de internationale standaard voor de rapportage en uitwisseling van informatie over cryptoactiva. Het Crypto-Asset Reporting Framework beschrijft welke gegevens cryptodienstverleners moeten verzamelen en hoe belastingautoriteiten deze informatie met elkaar kunnen uitwisselen. Daarmee ontstaat een internationale aanpak die ook buiten Europa kan worden toegepast, mits landen deelnemen en de benodigde wettelijke en internationale afspraken bestaan.
DAC8 is de Europese richtlijn die een groot deel van deze standaard omzet in bindende Europese regelgeving. De richtlijn werd op 17 oktober 2023 aangenomen en vormt de achtste wijziging van de Europese regels voor administratieve samenwerking tussen belastingdiensten. De Europese regelgeving bevat daarnaast enkele specifieke aanvullingen.
Beide regelingen hebben hetzelfde uitgangspunt. Wanneer een inwoner van Nederland handelt via een buitenlands cryptoplatform, moet de Nederlandse Belastingdienst relevante informatie over die activiteiten kunnen ontvangen. Andersom kunnen buitenlandse belastingdiensten informatie krijgen over hun inwoners die gebruikmaken van Nederlandse platforms.
Daarmee wordt het voor de fiscale informatievoorziening steeds minder relevant in welk land iemand zijn cryptovaluta aanhoudt. Wel is de internationale uitwisseling afhankelijk van de landen die deelnemen en de afspraken die zij daarover hebben gemaakt.
Sinds wanneer gelden de nieuwe regels?
DAC8 is sinds 1 januari 2026 van toepassing. Vanaf die datum moeten rapporterende cryptodienstverleners relevante klantgegevens en transacties verzamelen en controleren. Nederland heeft de richtlijn in 2026 geïmplementeerd in nationale wetgeving, met terugwerkende kracht tot 1 januari van dat jaar.
De eerste rapportage heeft betrekking op de gegevens over kalenderjaar 2026. Dienstverleners die in Nederland rapportageplichtig zijn, moeten deze uiterlijk op 31 januari 2027 aan de Belastingdienst verstrekken. Vervolgens worden relevante gegevens internationaal uitgewisseld. De eerste Europese gegevensuitwisseling over 2026 moet uiterlijk op 30 september 2027 plaatsvinden.
Dat onderscheid is belangrijk. Hoewel cryptoplatforms nu al gegevens verzamelen en klanten hierover informeren, betekent dit niet dat de Belastingdienst op dit moment automatisch alle cryptotransacties via DAC8 ontvangt. De eerste reguliere rapportages volgen in 2027. Daarna vindt de rapportage jaarlijks plaats.
Waarom ontvangen particulieren nu e-mails van Bitvavo en andere platforms?
De invoering van DAC8 verklaart waarom cryptobezitters momenteel berichten ontvangen van aanbieders zoals Bitvavo. Cryptodienstverleners moeten kunnen vaststellen wie hun klanten zijn en in welk land zij fiscaal wonen. Daarvoor is de informatie die klanten bij het openen van hun account hebben verstrekt niet altijd voldoende.
Platforms kunnen daarom vragen om aanvullende gegevens, zoals de fiscale woonplaats, nationaliteit en het fiscaal identificatienummer. Voor Nederlandse particulieren is dat laatste doorgaans het burgerservicenummer (BSN). Ook kunnen klanten worden gevraagd hun eerder verstrekte informatie te controleren of opnieuw te bevestigen.
Bitvavo heeft hierover zelf informatie gepubliceerd. Het platform verwijst daarbij naar zowel DAC8 als de Europese cryptoregelgeving MiCA. Beide regelingen stellen eisen aan cryptodienstverleners, maar hebben verschillende doelen. Waar MiCA onder meer regels bevat voor vergunningen en de bescherming van klanten, richt DAC8 zich op fiscale gegevensverzameling en -uitwisseling.
Klanten die de verplichte informatie niet aanleveren, kunnen te maken krijgen met beperkingen op hun account. Het ontvangen van zo’n verzoek betekent echter niet dat de Belastingdienst de betreffende persoon ergens van verdenkt. Het is onderdeel van een algemene wettelijke verplichting.
Wel is voorzichtigheid geboden. Nieuwe regelgeving kan ook worden misbruikt voor phishing. Wie een dergelijk bericht ontvangt, kan daarom het beste rechtstreeks via de officiële app of website controleren of het verzoek daadwerkelijk van het cryptoplatform afkomstig is.
Welke gegevens ontvangt de Belastingdienst?
DAC8 verplicht rapporterende cryptodienstverleners om meer informatie te verzamelen dan alleen de identiteit van hun klanten. Ook bepaalde cryptotransacties moeten worden vastgelegd en gerapporteerd.
Het gaat onder meer om de volgende gegevens.
- Persoonlijke gegevens zoals naam, adres, fiscale woonplaats en fiscaal identificatienummer.
- Aankopen en verkopen van cryptoactiva waarbij cryptovaluta worden omgewisseld voor reguliere valuta, zoals euro’s.
- Omwisselingen tussen cryptoactiva bijvoorbeeld wanneer iemand bitcoin omwisselt voor ethereum.
- Bepaalde overboekingen waaronder transacties naar externe wallets waarvan de aanbieder niet kan vaststellen of deze bij een andere cryptodienstverlener worden aangehouden.
- Bepaalde betalingen met cryptoactiva waaronder relevante retailbetalingen van meer dan 50.000 Amerikaanse dollar of het equivalent daarvan.
Bij transacties worden onder meer het type cryptobezit, de hoeveelheid, het brutobedrag en de marktwaarde gerapporteerd. Deze informatie wordt voor belangrijke transactiecategorieën geaggregeerd per gebruiker en cryptobezit. Dat betekent dat niet iedere afzonderlijke transactie noodzakelijkerwijs als aparte regel bij de Belastingdienst terechtkomt.
De regels hebben betrekking op een breed scala aan cryptobezit, waaronder gangbare cryptovaluta, stablecoins en bepaalde NFT’s. Niet ieder digitaal bezit valt echter automatisch onder dezelfde verplichtingen.
Ook cryptoactiva bij buitenlandse platforms kunnen zichtbaar worden voor de Nederlandse Belastingdienst. De gegevens worden in beginsel uitgewisseld met het land waar de gebruiker fiscaal woont, voor zover de toepasselijke internationale afspraken daarin voorzien.
Hoe zit het met cryptovaluta in een eigen wallet?
Niet iedereen bewaart zijn cryptovaluta bij een handelsplatform. Sommige cryptobezitters gebruiken een eigen wallet waarvan zij zelf de toegangssleutels beheren. Dat roept de vraag op of ook deze bezittingen onder DAC8 vallen.
De nieuwe rapportageverplichtingen richten zich op dienstverleners en niet rechtstreeks op particuliere eigenaren van wallets. Wie uitsluitend cryptoactiva in een eigen wallet bewaart, wordt daardoor niet automatisch zelf rapportageplichtig onder DAC8.
Dat betekent echter niet dat dergelijke transacties volledig buiten beeld blijven. Wanneer iemand cryptovaluta vanaf een rapporterend platform naar een eigen wallet overboekt, kan die overboeking wel worden gerapporteerd. Ook blijft de bestaande fiscale aangifteplicht gelden, ongeacht waar de cryptoactiva worden bewaard.
Wat betekent DAC8 voor de belastingaangifte?
DAC8 voert geen nieuwe belasting op cryptovaluta in. Dat is misschien wel het belangrijkste onderscheid. De regels veranderen niet hoe cryptobezittingen in Nederland fiscaal worden behandeld. Ze veranderen vooral welke informatie de Belastingdienst beschikbaar krijgt om de juistheid van aangiften te controleren.
Voor Nederlandse particulieren behoren cryptovaluta in beginsel tot het vermogen in box 3. Daarbij wordt uitgegaan van de waarde op 1 januari van het betreffende belastingjaar. Of daadwerkelijk belasting verschuldigd is, hangt onder meer af van het totale vermogen, eventuele schulden, het heffingsvrije vermogen en de toepasselijke box 3-regels.
In specifieke situaties kan een andere fiscale behandeling gelden. Wanneer activiteiten verder gaan dan normaal vermogensbeheer, kunnen resultaten bijvoorbeeld onder box 1 vallen. Voor ondernemingen en vennootschappen gelden eveneens andere regels.
De Belastingdienst benadrukt dat de invoering van DAC8 voor cryptogebruikers niets verandert aan hun bestaande fiscale verplichtingen. Wie zijn cryptobezittingen al correct opgeeft, hoeft vanwege DAC8 dus niet ineens op een andere manier aangifte te doen.
Wat als cryptobezit nooit is opgegeven?
Voor mensen die hun cryptobezittingen in eerdere jaren niet correct hebben opgegeven, kan de nieuwe gegevensuitwisseling wel gevolgen hebben. De Belastingdienst krijgt immers meer mogelijkheden om verschillen tussen belastingaangiften en informatie van cryptoplatforms vast te stellen.
Daarbij is nuance belangrijk. Een omvangrijk transactievolume betekent niet automatisch dat iemand veel belastbaar vermogen heeft. Wie gedurende het jaar regelmatig crypto koopt en verkoopt, kan een aanzienlijk transactievolume hebben zonder dat zijn vermogen op de fiscale peildatum even groot is.
Wanneer blijkt dat eerdere aangiften onjuist of onvolledig waren, kan de Belastingdienst onder de geldende wettelijke voorwaarden belasting navorderen. Afhankelijk van de omstandigheden kunnen ook belastingrente of boetes aan de orde zijn. DAC8 verandert de bestaande regels en termijnen voor navordering echter niet.
Wat verandert er voor bedrijven en belastingadviseurs?
Hoewel de aandacht vooral uitgaat naar particuliere cryptobezitters, zijn CARF en DAC8 ook relevant voor bedrijven. Ondernemingen die cryptoactiva aanhouden of gebruiken voor zakelijke transacties kunnen eveneens met gegevensrapportage te maken krijgen. De fiscale behandeling blijft daarbij afhankelijk van de aard van de activiteiten en de toepasselijke belastingregels.
Voor cryptodienstverleners zijn de gevolgen aanzienlijk. Zij moeten procedures inrichten om klanten fiscaal te identificeren, gegevens te controleren en jaarlijks de vereiste informatie te rapporteren. Dat kan ook gelden voor aanbieders buiten de Europese Unie, wanneer zij onder de toepasselijke Europese regels vallen.
Voor belastingadviseurs en accountants verandert vooral de informatiepositie van de Belastingdienst. Zij kunnen vaker te maken krijgen met vragen over buitenlandse cryptoplatforms, eerder niet-aangegeven bezittingen en verschillen tussen gerapporteerde transacties en fiscale aangiften. Daarbij blijft het onderscheid tussen transactiewaarden, vermogenswaarden en belastbare resultaten essentieel.
Crypto wordt fiscaal steeds transparanter
Met CARF en DAC8 zetten de OESO en de Europese Unie een grote stap richting internationale fiscale transparantie. Waar belastingdiensten lange tijd beperkt toegang hadden tot gestructureerde gegevens over cryptotransacties, ontstaat nu een systeem waarin cryptodienstverleners informatie verzamelen en belastingautoriteiten deze internationaal kunnen uitwisselen.
Voor cryptobezitters verandert de belastingwetgeving daardoor niet automatisch. Cryptovaluta moesten al correct in de aangifte worden verwerkt en dat blijft zo. Wat wel verandert, is dat de Belastingdienst vanaf 2027 over aanzienlijk meer informatie kan beschikken om aangiften te controleren.
De berichten die klanten nu ontvangen van platforms zoals Bitvavo maken deze verandering zichtbaar. Crypto wordt niet anders belast vanwege DAC8, maar cryptobezit en cryptotransacties worden voor belastingautoriteiten wel steeds transparanter.
Heb je meer vragen over de fiscale gevolgen van cryptobezit?
