Het kabinet heeft opnieuw ingrijpende wijzigingen aangekondigd in het Belastingplan 2027. De vrijheidsbijdrage voor 2027 wordt via extra koopkrachtmaatregelen gecompenseerd, de aftrek voor specifieke zorgkosten blijft behouden en de btw-verhoging op sierteelt wordt uitgesteld. Ook de belastingheffing in box 2 en box 3 verandert. Vooral de plannen voor een nieuwe vermogenswinstbelasting blijven onderwerp van discussie. Met de aanpassingen hoopt het kabinet voldoende politieke steun te krijgen, maar de uitkomst van de parlementaire behandeling is nog onzeker.
Extra koopkrachtmaatregelen compenseren vrijheidsbijdrage
Na gesprekken met verschillende oppositiepartijen heeft het kabinet besloten om in 2027 jaarlijks € 347 miljoen extra beschikbaar te stellen voor koopkrachtverbetering. Daarmee wordt het effect van de vrijheidsbijdrage voor dat jaar volgens het kabinet volledig gecompenseerd. Deze bijdrage was bedoeld om een deel van de hogere defensie-uitgaven te financieren, maar leidde tot kritiek vanwege de extra lasten voor werkenden.
De aanvullende koopkrachtmaatregelen komen bovenop eerdere aanpassingen van het Belastingplan. Volgens premier Rob Jetten is het totale koopkrachtpakket inmiddels met ongeveer € 1,5 miljard verbeterd ten opzichte van de oorspronkelijke plannen op Prinsjesdag. De precieze verdeling van de aanvullende lastenverlichting staat echter nog niet vast.
Het kabinet wil bij de verdere uitwerking onder meer rekening houden met de positie van eenverdieners en ouderen. Ook wordt gekeken naar aanpassingen van fiscale regelingen om de maatregelen te financieren. De Tweede Kamer krijgt tijdens de behandeling van het Belastingplan ruimte om mee te beslissen over de definitieve invulling.
Aftrek specifieke zorgkosten blijft, btw-verhoging sierteelt uitgesteld
Een andere belangrijke wijziging betreft de aftrek voor specifieke zorgkosten. Het kabinet ziet af van de voorgenomen afschaffing en wil de regeling behouden voor mensen die vanwege een chronische ziekte of beperking met hoge zorgkosten worden geconfronteerd. Wel moet de aftrek gerichter en eerlijker worden ingericht. Hoe de aangepaste regeling er precies uit komt te zien, wordt later bekendgemaakt.
Ook de geplande btw-verhoging op sierteeltproducten van 9 naar 21 procent wordt voorlopig niet doorgevoerd. Het kabinet haalt deze maatregel uit het Belastingplan 2027 en schuift de besluitvorming door naar het Belastingplan 2028. Daarmee krijgen onder meer kwekers, bloemisten en andere ondernemers in de sierteeltsector voorlopig meer duidelijkheid over het behoud van het verlaagde btw-tarief.
Daarnaast stelt het kabinet extra middelen beschikbaar voor de VAMIL-regeling. Daarmee kunnen ondernemers in de landbouw fiscaal worden gestimuleerd om te investeren in milieuvriendelijke en emissiereducerende technieken. Ook wordt gewerkt aan een gerichtere tegemoetkoming voor bedrijven die te maken hebben met hoge elektriciteitsprijzen.
Box 3 krijgt nieuwe invoeringsdatum na kritiek Raad van State
De meest ingrijpende aanpassing betreft de plannen voor box 3. Het kabinet wil de nieuwe vermogenswinstbelasting uiterlijk op 1 januari 2029 invoeren, met de mogelijkheid om de invoering naar 2028 te vervroegen als banken de benodigde gegevens tijdig kunnen leveren. Daarmee wijkt het kabinet af van de eerdere planning en komt het gedeeltelijk tegemoet aan de kritiek op de uitvoerbaarheid van het nieuwe stelsel.
Die kritiek is aanzienlijk. De Raad van State adviseerde op 2 november om het bestaande wetsvoorstel in te trekken en een volledig nieuw voorstel uit te werken voor invoering in 2030. Volgens de Raad brengt de voorgestelde overgang naar een vermogenswinstbelasting grote uitvoeringsrisico’s met zich mee. De Belastingdienst heeft bovendien aangegeven dat de ingediende novelle voor 2028 niet uitvoerbaar is.
Bij een vermogenswinstbelasting worden waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen in beginsel pas belast wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop. Dat verschilt van een vermogensaanwasbelasting, waarbij ook ongerealiseerde waardestijgingen jaarlijks kunnen worden belast. Het kabinet wil uiteindelijk volledig overstappen op een belasting over gerealiseerde vermogenswinsten.
De keuze voor 2029 neemt de uitvoeringsproblemen niet automatisch weg. Zo moeten banken en andere financiële instellingen de benodigde gegevens kunnen aanleveren en moet de Belastingdienst de informatie kunnen verwerken en controleren. Ook voor belastingplichtigen is duidelijkheid over het nieuwe stelsel van belang. De parlementaire behandeling van de novelle moet uitwijzen of het aangepaste voorstel voldoende steun krijgt.
Lagere tarieven in box 2 moeten financiële gevolgen opvangen
Om de financiële gevolgen van de aanpassingen in box 3 op te vangen, kiest het kabinet voor wijzigingen in box 2. Het eerder voorgestelde verlagen van het heffingsvrije vermogen en het heffingsvrije rendement in box 3 wordt geschrapt. Ook ziet het kabinet af van de voorgestelde verhoging van het forfaitaire rendement op overige bezittingen.
In plaats daarvan wil het kabinet de belastingtarieven in box 2 tijdelijk verlagen. Het lage tarief daalt volgens het aangepaste voorstel van 24,5 naar 23,5 procent in de jaren 2027 tot en met 2030. Ook het hoge tarief wordt tijdelijk verlaagd, van 31 naar 29 procent. Daarmee wil het kabinet directeur-grootaandeelhouders stimuleren om eerder winst uit hun bv uit te keren, zodat op korte termijn extra belastingopbrengsten ontstaan.
Tegelijkertijd wordt voorgesteld om de grens voor excessief lenen bij de eigen vennootschap vanaf 2027 stapsgewijs te verlagen van € 500.000 naar € 100.000. Deze combinatie van maatregelen kan aanzienlijke gevolgen hebben voor dga’s. Hoewel winstuitkeringen fiscaal aantrekkelijker worden, neemt de ruimte om geld van de eigen bv te lenen af. De uiteindelijke gevolgen hangen af van de definitieve wetgeving en de persoonlijke situatie.
Politieke steun voor Belastingplan 2027 nog onzeker
Naast de fiscale aanpassingen maakt het kabinet extra middelen vrij voor veiligheid, digitalisering en kunstmatige intelligentie. Voor politie, Openbaar Ministerie en andere veiligheidsdoelen gaat het om € 95 miljoen aan aanvullende middelen over meerdere jaren, met structureel € 25 miljoen per jaar. Voor digitalisering en AI komt cumulatief € 33 miljoen beschikbaar, aangevuld met structureel € 10 miljoen per jaar.
Ondanks de concessies is nog niet duidelijk of het kabinet voldoende steun krijgt voor het aangepaste Belastingplan 2027. Op 4 november debatteert de Tweede Kamer over het pakket. De stemming over het Belastingplan staat gepland voor 12 november. Bovendien is voor de fiscale wijzigingen ook steun van de Eerste Kamer nodig. De behandeling van de nieuwe box 3-wet kent daarbij een eigen parlementair traject.
Daarmee blijft de onzekerheid voor belastingplichtigen, ondernemers en fiscaal professionals voorlopig bestaan. Het kabinet heeft belangrijke politieke bezwaren proberen weg te nemen, maar vooral de uitvoerbaarheid van box 3 en de financiële dekking blijven onderwerp van discussie. De komende parlementaire behandeling moet duidelijk maken welke maatregelen daadwerkelijk op 1 januari 2027 in werking kunnen treden.
