ChatGPT, Copilot en andere generatieve AI-toepassingen hebben AI toegankelijk gemaakt voor vrijwel iedere professional. Dat heeft een hoop voordelen. Een medewerker kan snel een tekst samenvatten, ideeën structureren of een eerste uitleg van een ingewikkeld onderwerp opvragen. De technologie verlaagt daarmee de drempel om AI onderdeel te maken van het dagelijkse werk.
Ook binnen de accountancy en de fiscale wereld gebeurt dat inmiddels volop. Uit de MKB Barometer van Exact blijkt dat 78 procent van de Nederlandse accountantskantoren AI gebruikt. Tegelijk geeft 49 procent aan nog niet goed te weten hoe ze het maximale uit AI kunnen halen.
Naarmate AI vaker wordt gebruikt, ontstaat echter wel een belangrijk onderscheid.
Een generieke AI-assistent kan voor veel taken uitstekend werken. Voor professioneel fiscaal of accountancy werk gelden echter andere eisen.
Niet iedere vraag vraagt om dezelfde AI
Stel dat je een AI-tool vraagt om ideeën voor een presentatie. Een fout antwoord heeft waarschijnlijk weinig tot geen gevolgen. Je beoordeelt de voorstellen en gebruikt wat bruikbaar is. De rest laat je weg.
Dat verandert wanneer je vraagt hoe een fiscale regeling uitwerkt voor een klant. Dan wil je niet alleen een plausibel antwoord. Je wilt weten welke wetgeving is gebruikt, welke jurisprudentie relevant is en of recente beleidswijzigingen zijn meegenomen. Ook wil je kunnen controleren of het antwoord de juiste omstandigheden meeweegt.
De toepassing bepaalt dus welke eisen je aan AI zou moeten stellen.
Hoe dichter AI bij professioneel advies komt, hoe belangrijker zaken als betrouwbaarheid, controleerbaarheid en herleidbaarheid worden.
Algemene AI is juist sterk doordat het algemeen is
Het is te eenvoudig om algemene of generieke AI en professionele AI tegenover elkaar te zetten. Algemene generatieve AI heeft juist veel waarde doordat de technologie breed inzetbaar is. Je kunt dezelfde toepassing gebruiken om een tekst te herschrijven, een marketingidee te ontwikkelen, code te analyseren, een reis te plannen of algemene informatie op te vragen. Voor veel werkzaamheden is dat echt heel erg handig.
Die breedte is alleen niet altijd het belangrijkste voordeel wanneer je een specialistische beroepsvraag stelt. Een fiscale professional heeft op zo’n moment niet per se behoefte aan een systeem dat overal iets vanaf weet. Hij heeft vooral behoefte aan relevante fiscale informatie.
Daarmee verandert de vraag van wat kan dit AI-model allemaal? naar waarop baseert dit AI-model zijn fiscale antwoord?
De bron wordt onderdeel van het antwoord
Bij professionele fiscale vragen is de onderbouwing minstens zo belangrijk als de conclusie.
Welke regeling is toegepast? Is een aangehaalde uitspraak daadwerkelijk relevant? Is een beleidsbesluit nog geldig? Is er een uitzondering?
Daarom is het belangrijk dat een professional kan teruggaan naar de informatie waarop een AI-antwoord is gebaseerd. Een bronvermelding lost weliswaar niet ieder probleem op. Want ook een correcte bron kan verkeerd worden geïnterpreteerd.
Maar zonder toegang tot de gebruikte informatie wordt zelfstandig controleren veel moeilijker.
De NBA en NOREA wijzen in hun leidraad over AI-gebruik ook op het belang van validatie en menselijk oordeel. Professionele gebruikers moeten volgens hen voorkomen dat AI een black box wordt waarvan de uitkomsten niet goed te beoordelen zijn.
Kijk ook naar de informatie die je zelf invoert
Niet alleen de informatie achter het antwoord verdient aandacht. Ook de gegevens die je zelf met een AI-toepassing deelt zijn relevant. Een medewerker kan bijvoorbeeld een klantvraag kopiëren, financiële informatie invoeren of delen uit een dossier gebruiken om meer context aan een prompt te geven.
Dan moet duidelijk zijn wat de aanbieder met die gegevens doet.
Wordt informatie opgeslagen? Wordt deze gebruikt om modellen verder te trainen? Waar vindt verwerking plaats? En past het gebruik binnen de afspraken die je als organisatie hebt gemaakt?
Daar bestaat geen universeel antwoord op. Voorwaarden verschillen per aanbieder, product en abonnement.
Juist daarom moet een organisatie vooraf bepalen welke toepassingen geschikt zijn voor welk type werk.
Professionele AI betekent niet dat de professional verdwijnt
Specialistische AI kan het makkelijker maken om relevante informatie te vinden en sneller tot een eerste antwoord te komen.
Maar daarmee verdwijnt de rol van de fiscalist niet. Het professionele oordeel blijft nodig. Wordt zelfs steeds belangrijker.
AI kent immers niet automatisch alle omstandigheden van de klant. Ook kan een systeem relevante context verkeerd wegen of een uitzondering missen. Daarom blijft de professional altijd degene die beoordeelt of een antwoord klopt en bruikbaar is.
Een interessante ontwikkeling is juist dat AI het werk op dat punt kan verschuiven. Minder tijd besteden aan het verzamelen van informatie kan meer ruimte geven voor het interpreteren ervan. Dus van zoeken naar beoordelen. En uiteindelijk van informatie naar (beter) advies.
De vraag is niet algemeen of gespecialiseerd
Organisaties hoeven daarom niet te kiezen tussen algemene AI of professionele AI voor alles wat medewerkers doen. De vraag is vooral welke toepassing past bij welke taak?
Voor brainstormen kan een algemene AI-tool prima geschikt zijn. Voor een inhoudelijk fiscale vraag waarop een klant mogelijk vertrouwt, moet je hogere eisen stellen.
Aan de informatie waarop het antwoord is gebaseerd. Aan broncontrole. Aan veiligheid. En aan de mogelijkheid voor de professional om de uitkomst zelfstandig te beoordelen.
Die afweging wordt belangrijker nu AI steeds dieper in het dagelijkse werk terechtkomt.
Welke AI past bij jouw fiscale praktijk?
Verantwoord AI-gebruik begint niet bij het selecteren van een tool. Het begint met bepalen waarvoor je AI wilt gebruiken en welke zekerheid daarbij nodig is.
In ons gratis kennisdocument Je medewerkers gebruiken AI. Heb jij daar grip op? helpen we je die afweging te maken.
Je leest hoe je onderscheid kunt maken tussen verschillende toepassingen, welke risico’s aandacht verdienen, hoe je afspraken maakt over verantwoord gebruik en waarom controleerbare fiscale informatie zo belangrijk is.
Met de zelfscan in het document kun je bovendien beoordelen waar jouw organisatie vandaag staat.
Download het kennisdocument en bepaal welke volgende stap past bij jouw fiscale praktijk.
