AI verandert niet alleen hoe juridische professionals werken, maar ook wat klanten van hen verwachten. In de advocatuur wordt dat inmiddels zichtbaar in discussies over het traditionele uurtje-factuurtje. Taken die vroeger uren kostten, kunnen met AI aanzienlijk sneller worden uitgevoerd. Tegelijkertijd doen bedrijven vaker zelf eenvoudig juridisch werk. Dezelfde ontwikkeling is zichtbaar in de fiscaliteit. Ook daar zoeken bedrijven zelf antwoorden op relatief eenvoudige vragen. Dat roept nieuwe vragen op over tarieven, transparantie en vooral over de waarde van professionele fiscale expertise.
Wat gebeurt er met het uurtarief in de advocatuur
Onderzoek van Deloitte laat zien hoe snel de verwachtingen veranderen. Van de ondervraagde leidinggevenden van juridische afdelingen verwacht 85 procent dat AI invloed krijgt op de prijsstelling van advocatenkantoren. Het aandeel werk dat op uurbasis wordt afgerekend zou volgens hen binnen enkele jaren duidelijk kunnen dalen.
Dat betekent overigens niet dat het uurtarief verdwijnt. Bij complexe, onvoorspelbare dossiers blijft tijdsbesteding een begrijpelijke basis voor facturatie. Voor voorspelbaar en repeterend werk liggen vaste prijzen of andere prijsafspraken meer voor de hand.
Die ontwikkeling is ook relevant voor de fiscale praktijk. Fiscaal werk kent immers dezelfde combinatie van standaardwerk, interpretatie, juridische analyse en professioneel oordeel.
Minder uren betekenen niet automatisch lagere kosten
Op het eerste gezicht lijkt de rekensom eenvoudig. Als AI een taak in één uur mogelijk maakt waarvoor vroeger drie uur nodig waren, zou de rekening moeten dalen.
Toch ligt dat genuanceerder. AI-software kost geld. Daarnaast investeren organisaties in implementatie, beveiliging, opleiding en kwaliteitsbewaking. Bovendien blijft een professional verantwoordelijk voor wat uiteindelijk richting een klant wordt gecommuniceerd.
Minder gewerkte uren betekenen daardoor niet automatisch dat de kosten van dienstverlening evenredig afnemen. Wel wordt transparantie belangrijker. Klanten willen begrijpen welke werkzaamheden zijn uitgevoerd, welke technologie daarbij is gebruikt en waar de toegevoegde waarde van de professional zit.
AI vraagt nog altijd om menselijke controle
Daarbij ontstaat een tweede misverstand. Een klant ziet hoe ChatGPT of Claude binnen enkele seconden een uitgebreid antwoord produceert en kan daardoor verwachten dat professioneel fiscaal onderzoek net zo snel verloopt.
Maar snelheid van output is iets anders dan kwaliteit van een antwoord.
Een AI-systeem heeft goede input nodig. Een fiscale vraag moet voldoende context bevatten en correct worden afgebakend. Vervolgens moet de output worden beoordeeld. Zijn de gebruikte uitgangspunten juist? Is relevante wetgeving meegenomen? Sluit de uitleg aan bij actuele jurisprudentie en beleid?
Soms kost die controle weinig tijd. Soms juist veel. De professionele waarde verschuift daardoor deels van informatie zoeken naar vragen formuleren, bronnen beoordelen, verbanden leggen en uitkomsten controleren.
Bedrijven zoeken fiscale antwoorden steeds vaker zelf
Ook buiten advieskantoren verandert het gedrag. Bedrijven gebruiken generieke AI-tools steeds vaker voor eenvoudige fiscale vragen. Dat is begrijpelijk. De drempel is laag en een antwoord verschijnt vrijwel direct.
Daar zit tegelijkertijd een risico. Een overtuigend geformuleerd antwoord hoeft fiscaal niet juist of volledig te zijn. Generieke taalmodellen werken met brede hoeveelheden informatie. Daarin kan hoogwaardige vakinformatie voorkomen, maar ook verouderde informatie, forumdiscussies, Reddit-bijdragen en blogs waarvan de inhoud niet professioneel is gecontroleerd.
Voor fiscale professionals ontstaat daardoor soms zelfs extra werk. Zij beantwoorden niet alleen de oorspronkelijke vraag, maar moeten ook uitleggen waarom een eerder verkregen AI-antwoord niet klopt. Vervolgens moeten verkeerde aannames worden hersteld.
Specialistische AI verandert die verhouding
Juist daar ontstaat ruimte voor fiscale AI die vanuit een andere informatiebasis werkt. Nextens Tex beantwoordt fiscale vragen op basis van vooraf gecontroleerde professionele content en geeft daarbij bronverwijzingen. Daardoor kan de gebruiker niet alleen een antwoord lezen, maar ook nagaan waarop het is gebaseerd.
Voor de adviespraktijk kan dat het zoek- en controleproces efficiënter maken. Voor bedrijven kan het helpen om eenvoudige fiscale vragen beter te onderbouwen en gerichter het gesprek met hun adviseur te voeren.
Dat neemt professioneel oordeel niet weg. Zeker bij complexe situaties blijven context, interpretatie en verantwoordelijkheid belangrijk. Wel kan betrouwbare fiscale AI het verschil verkleinen tussen de snelheid die gebruikers inmiddels verwachten en de zorgvuldigheid die fiscale dienstverlening vereist.
Conclusie
AI in de fiscaliteit maakt dienstverlening sneller, maar verandert ook het verwachtingspatroon van klanten. Daardoor komt het traditionele uurtje-factuurtje vaker ter discussie te staan. Tegelijkertijd blijven investeringen, controle en professionele verantwoordelijkheid bestaan.
De ontwikkeling in de advocatuur laat vooral zien dat transparantie steeds belangrijker wordt. Niet alleen over hoeveel tijd iets kost, maar vooral over wat nodig is om tot een betrouwbaar antwoord te komen. Naarmate bedrijven meer fiscale vragen zelf met AI beantwoorden, wordt bovendien steeds duidelijker dat snelheid en betrouwbaarheid niet hetzelfde zijn. Specialistische fiscale AI zoals Nextens Tex kan helpen om die twee dichter bij elkaar te brengen. Wij vertellen je daar graag meer over.
Gelijk een betrouwbaar fiscaal antwoord?
