De Wet werkelijk rendement box 3 is door de Tweede Kamer aangenomen en moet per 2028 zorgen voor heffing over werkelijk rendement. Toch is het debat daarmee niet klaar. Integendeel zelfs. Het kabinet onderzoekt nu namelijk al of het wetsvoorstel nog kan worden aangepast, onder andere met achterwaartse verliesverrekening. Dus hoe ga je om met jaren waarin beleggingen dalen, na een jaar met winst? Tegelijkertijd speelt de vraag of de gekozen vermogensaanwasbelasting wel genoeg draagvlak heeft. En daar hangt een fors budgettair kaartje aan.
Wat is de basis van het nieuwe stelsel: Wet werkelijk rendement box 3
Het nieuwe stelsel belast in box 3 in principe het werkelijke rendement. Dat gaat om direct rendement, zoals rente en dividend (na aftrek van kosten), en om indirect rendement: de (positieve of negatieve) waardeontwikkeling. Voor veel bezittingen betekent dit een vermogensaanwasbelasting. Dus jaarlijks heffen, ook als winst nog niet is gerealiseerd.
Er zijn ook uitzonderingen. Voor onroerende zaken en voor aandelen in of winstbewijzen van startende ondernemingen geldt in het wetsvoorstel juist heffing bij realisatie, dus meer richting vermogenswinstbelasting.
Waarom staat achterwaartse verliesverrekening box 3 ineens op de agenda?
In de Kamer en in de praktijk is onrust ontstaan over de effecten van de vermogensaanwasbelasting. Een belangrijk punt hierbij is dat belasting over waardestijgingen die nog niet zijn omgezet in cash als knellend (en onrechtvaarig) kan worden ervaren, bijvoorbeeld bij beleggingen die sterk schommelen. Het kabinet benoemt daarbij expliciet de zorg over het investeringsklimaat.
Daarom kijkt het kabinet of het wetsvoorstel dat nu bij de Eerste Kamer ligt nog op onderdelen kan worden verbeterd. Dus een betere werking van de systematiek en meer maatschappelijk en politiek draagvlak, zonder de invoering in 2028 uit het oog te verliezen.
Wat is achterwaartse verliesverrekening box 3 en waarom helpt het?
Vraag: wat betekent achterwaartse verliesverrekening in box 3?
Antwoord: verliezen uit een later jaar mogen dan worden verrekend met positieve box 3-inkomens uit een eerder jaar. Dit kan de heffing over de tijd evenwichtiger maken. Vooral bij volatiele vermogens (zoals bijvoorbeeld bij crypto) kan het verschil groot zijn tussen een winstjaar en een verliesjaar.
Vraag: waarom wordt dit nu onderzocht?
Antwoord: Omdat het stelsel anders kan leiden tot flinke belastingpieken. Achterwaartse verliesverrekening dempt die schommelingen. Dat is ook de reden waarom de Kamer via een motie heeft aangedrongen op het uitwerken van deze optie.
Budgettaire impact: 3,389 miljard minder opbrengst in 5 jaar
Het kabinet onderzoekt invoering van een carry-back van 1 jaar per 1 januari 2029. Dat betekent dat verliezen uit 2029 voor het eerst kunnen worden verrekend met het box 3-inkomen van 2028.
Tegelijkertijd is de budgettaire impact fors. In de eerste 5 jaar gaat het om een cumulatieve derving van circa 3,389 miljard euro. En dat maakt de discussie meteen een stuk breder want als de opbrengst daalt, moet daar volgens de begrotingsregels dekking voor worden gevonden binnen het brede vermogensdomein. De vraag is dan waar?
Uitvoering en tijdpad: waarom 2028 de harde randvoorwaarde blijft
Achterwaartse verliesverrekening klinkt eenvoudig, maar de uitvoering is dat verre van. De Belastingdienst brengt in kaart wat dit vraagt aan capaciteit en wat de gevolgen zijn voor de ICT-portfolio. Als het niet goed inpasbaar is, kan dat betekenen dat andere projecten (deels) in de wachtkamer kunnen belanden.
Als het kabinet besluit tot aanpassing, dan ligt een route via het Belastingplan 2027 voor de hand, bijvoorbeeld via een novelle. Daarmee kan het onderwerp ook worden meegenomen in de besluitvorming in augustus. Daarbij geldt echter wel dat er beperkt ruimte is om het stelsel nog te verbouwen, omdat ketenpartners al bouwen aan systemen voor 2028.
Doorontwikkeling naar vermogenswinstbelasting en aparte aandacht voor startups
Naast mogelijke quick fixes werkt het kabinet aan een langere lijn: doorontwikkeling van box 3 richting een meer volledige vermogenswinstbelasting, zo snel mogelijk na 2028. Daarvoor zijn wetgeving, uitvoeringstoetsen, systeemaanpassingen en afspraken over gegevensuitwisseling nodig. De Kamer krijgt voor de zomer meer informatie over dat traject.
Ook binnen het huidige voorstel wordt al gesleuteld. Zo wordt gewerkt aan een betere definitie van “startende ondernemingen”, omdat de huidige afbakening volgens het kabinet onvoldoende aansluit bij startups en scale-ups. Een apart wetsvoorstel hierover wordt in maart ter internetconsultatie gepubliceerd. In dezelfde paragraaf wordt ook een gunstig regime voor aandelenopties voor medewerkers van startups of scale-ups genoemd.
Conclusie
De Wet werkelijk rendement box 3 moet per 2028 starten, maar het kabinet onderzoekt tegelijk of gerichte aanpassingen mogelijk zijn. Achterwaartse verliesverrekening box 3 is daarbij een opvallende optie, juist omdat die de heffing over de tijd kan afvlakken. Daar staat wel een stevig budgettair effect tegenover, plus uitvoeringsvragen bij de Belastingdienst. Ondertussen loopt het grotere debat door: blijft het stelsel vermogensaanwas als hoofdregel, of schuift box 3 uiteindelijk verder op naar vermogenswinst? Dit is zeker niet het laatste wat we over box 3 zullen horen dus aboneer op je onze nieuwsbrief en je bent er zeker van dat je geen enkele update mist.
Heb jij vragen over de achterwaartse verliesverrekening ?
