AI ontwikkelt zich razendsnel. Ook in de financiële dienstverlening. Fiscalisten, accountants, advocaten en andere financieel professionals vinden veel sneller de juiste informatie, het verwerken van grote hoeveelheden informatie kost een fractie van de tijd en repetitieve werkzaamheden kunnen (deels) worden uitbesteed. Tegelijkertijd groeit er ook een risico. Het risico dat overtuigend geformuleerde antwoorden veel te makkelijk als juist worden beschouwd. Recente incidenten laten zien dat dit ook bij grote professionele organisaties mis kan gaan. Juist in vakgebieden waarin betrouwbaarheid, actualiteit en brongebruik zwaar wegen, vraagt AI daarom om een kritisch professioneel oordeel. Want AI kan veel werk ondersteunen maar de technologie mag nooit bepalen wat de professional denkt, onderzoekt of uiteindelijk concludeert.
Waarom zijn overtuigende AI-antwoorden een risico?
Eind juli 2026 kwam PwC in opspraak na publicaties waarin onder meer verzonnen voetnoten, verkeerd toegeschreven beweringen en niet-verifieerbare informatie stonden. Uit onderzoek van AI-checker GPTZero bleek dat ook rapporten van EY en KPMG hallucinaties bevatten en moesten worden ingetrokken.
Het probleem zit niet alleen in feitelijke fouten. Generatieve AI kan informatie presenteren in een vorm die betrouwbaar en professioneel oogt. Daardoor is een fout soms lastig te herkennen.
Voor fiscalisten geldt natuurlijk een soortgelijk risico. Een niet-bestaande uitspraak, een verouderde wetsregel of een onjuist geïnterpreteerde uitzondering kan grote invloed hebben op een fiscale analyse. Bij accountants, advocaten en financieel dienstverleners kunnen vergelijkbare fouten doorwerken in rapportages, dossiers of informatie aan klanten. Daarnaast spelen vertrouwelijkheid en privacy een rol wanneer informatie in publieke AI-systemen wordt ingevoerd. Ook toezichthouders op de juridische sector waarschuwen voor deze risico’s.
Waarom de professional altijd leidend is
Een belangrijk punt is dat de inzet van AI de professionele verantwoordelijkheid niet verandert. De Britse Financial Reporting Council stelt bijvoorbeeld expliciet dat bij controles de menselijke accountant verantwoordelijk blijft voor de kwaliteit van het werk, ook wanneer AI wordt gebruikt.
De Nederlandse orde van advocaten hanteert een vergelijkbaar uitgangspunt. AI kan ondersteunen, maar de advocaat blijft zelf altijd verantwoordelijk en moet feiten, citaten en jurisprudentie controleren.
Dat principe is net zo relevant voor fiscalisten en andere financieel professionals. Hun toegevoegde waarde begint bij het begrijpen van de situatie. Welke feiten zijn relevant? Welke informatie ontbreekt? Welke fiscale, juridische of financiële regels spelen mogelijk een rol? En in welke richting moet het onderzoek zich bewegen?
Pas daarna komt AI in beeld.
Hoe kan AI het denkproces ondersteunen?
Verantwoord gebruik van AI begint daarom niet met een prompt, maar met zelf kritisch nadenken. De professional vormt eerst zelf een beeld van het vraagstuk en bepaalt wat nodig is om tot een goed onderbouwd antwoord te komen.
Vervolgens kan AI ondersteunen bij werkzaamheden die tijd kosten. Denk aan het structureren van informatie, samenvatten van omvangrijke documenten, ordenen van argumenten of signaleren van mogelijk ontbrekende informatie. AI kan daarnaast helpen om een voorlopige redenering vanuit verschillende invalshoeken te bekijken.
Daarmee ontstaat een belangrijk onderscheid. AI neemt het denkproces niet over, maar versterkt een denkproces dat al door de professional is gestart. Dat verkleint ook het risico dat het eerste overtuigend geformuleerde AI-antwoord onbewust de richting van de analyse bepaalt.
Waarom blijft controle na het AI-antwoord noodzakelijk?
Ook na gebruik van AI ligt het werk weer bij de professional. Een antwoord kan logisch klinken en toch gebaseerd zijn op een verkeerde aanname, een achterhaalde regel of een bron die iets anders zegt dan het AI-systeem suggereert.
Daarom blijft verificatie belangrijk. Dat betekent onder meer beoordelen of bronnen werkelijk bestaan, actueel zijn en de gegeven conclusie ondersteunen. Ook moet worden bekeken of uitzonderingen of specifieke omstandigheden van de klant voldoende zijn meegenomen.
Bronvermelding speelt daarbij een belangrijke rol. Een professional kan een antwoord immers beter beoordelen wanneer zichtbaar is waarop het is gebaseerd.
Wat verandert er bij AI met gecontroleerde fiscale content?
Daar ligt een belangrijk verschil tussen generieke AI en systemen die werken met een afgebakende, vooraf gecontroleerde kennisomgeving. Onze fiscale AI-tool Tex baseert antwoorden uitsluitend op vooraf gecontroleerde fiscale content uit de eigen kennisomgeving en vermeldt altijd de gebruikte bronnen.
Dat neemt de noodzaak van professionele controle achteraf niet weg. Een bron kan betrouwbaar zijn, terwijl de toepassing ervan op een specifieke situatie nog steeds beoordeling vraagt. Wel wordt een belangrijk risico kleiner. De professional weet uit welke kennisomgeving het antwoord afkomstig is en kan de onderliggende bron direct raadplegen.
Zo ontstaat een vorm van AI in financiële dienstverlening waarin snelheid en professionele controle elkaar kunnen versterken.
Conclusie
AI biedt fiscalisten, accountants, advocaten en andere financieel professionals grote mogelijkheden om informatie sneller te verwerken en werkzaamheden slimmer te organiseren. De recente fouten bij grote professionele dienstverleners laten echter zien wat er gebeurt wanneer snelheid wordt verward met zekerheid.
De meest waardevolle rol voor AI ligt daarom naast de professional en niet ervoor. Eerst zelf begrijpen en richting bepalen, vervolgens AI gebruiken als hulpmiddel en daarna het resultaat opnieuw kritisch beoordelen. Werkt AI bovendien met vooraf gecontroleerde content en duidelijke bronvermelding, dan wordt die controle beter uitvoerbaar.
Ontdek hoe Tex fiscale professionals ondersteunt met AI op basis van gecontroleerde fiscale content.
Neem je risico of ga je voor zekerheid?
