De tijd dringt voor het kabinet om voldoende politieke steun te vinden voor het Belastingplan 2027 en de hervorming van box 3. Ondanks intensieve onderhandelingen met oppositiepartijen ontbreekt vooralsnog een akkoord. Tegelijkertijd groeit de twijfel over de uitvoerbaarheid van het nieuwe box 3-stelsel, dat volgens de oorspronkelijke planning op 1 januari 2028 moet ingaan. Een uitstel naar 2029 of zelfs 2030 komt nadrukkelijker in beeld. Daarmee staat het kabinet voor een ingewikkelde opgave waarin politieke steun, belastingopbrengsten en uitvoerbaarheid samenkomen.
Politieke onderhandelingen over Belastingplan 2027 lopen vast
Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft steun van oppositiepartijen nodig om zijn belastingplannen door het parlement te krijgen. Gesprekken met verschillende partijen hebben tot dusver echter geen meerderheid opgeleverd. Vooral de verdeling van de belastingdruk tussen arbeid en vermogen blijkt een belangrijk struikelblok.
Pro en Volt willen dat het kabinet de belastingdruk op arbeid verlaagt en vermogen zwaarder belast. Volgens Pro-leider Jesse Klaver bewegen de voorstellen van het kabinet juist de andere kant op. Na gesprekken in het Catshuis concludeerde hij dat de politieke afstand eerder groter dan kleiner is geworden.
Ondertussen onderzoekt het kabinet ook andere mogelijkheden. Zo zijn gesprekken gevoerd met onder meer ChristenUnie, 50Plus, JA21, SGP en BBB. Met verschillende combinaties van partijen kan mogelijk een meerderheid ontstaan in de Tweede Kamer. Daarmee is steun in de Eerste Kamer echter nog niet verzekerd.
De politieke onzekerheid komt op een gevoelig moment. Het kabinet wil de belastingmaatregelen voor 2027 tijdig afronden, zodat de Belastingdienst de nieuwe tarieven en regels kan verwerken. Volgens de huidige planning moet de Tweede Kamer op 12 november stemmen. Vertraging kan ertoe leiden dat belastingwijzigingen niet tijdig in de systemen worden verwerkt, met mogelijke gevolgen voor voorlopige aanslagen, inhoudingen en latere verrekeningen.
Kritiek op nieuwe box 3-stelsel zet invoering in 2028 onder druk
Naast het Belastingplan zorgt vooral de hervorming van box 3 voor onzekerheid. Het kabinet wil overstappen naar belastingheffing over het werkelijke rendement op vermogen. Daarmee moet een einde komen aan de langdurige problemen rond het huidige stelsel, waarin grotendeels met forfaitaire rendementen wordt gerekend.
De discussie gaat inmiddels niet alleen meer over de manier waarop rendement wordt belast. Ook de vraag of de Belastingdienst het nieuwe systeem tijdig kan uitvoeren, speelt een steeds grotere rol.
Volgens berichtgeving van het FD zijn zowel de Belastingdienst als de Raad van State zeer kritisch over de voorgestelde aanpassingen. De Belastingdienst zou onder meer waarschuwen dat noodzakelijke ICT-aanpassingen niet tijdig gereed zijn. Ook banken hebben zorgen geuit over de gegevens die zij voor de vooraf ingevulde aangifte moeten aanleveren.
De Raad van State zou volgens diezelfde berichtgeving adviseren om meer tijd te nemen en invoering mogelijk tot 2030 uit te stellen. Deze bevindingen zijn op het moment van schrijven nog niet volledig bevestigd aan de hand van de openbaar gemaakte adviezen.
Premier Rob Jetten bevestigde op 30 oktober wel dat het kabinet op basis van de uitvoeringstoets en het advies van de Raad van State opnieuw kijkt naar het geschikte invoeringsmoment. Daarmee is de oorspronkelijke ingangsdatum van 1 januari 2028 niet langer vanzelfsprekend.
Vermogenswinstbelasting maakt hervorming ingewikkelder
Een belangrijk onderdeel van de discussie is het verschil tussen een vermogensaanwasbelasting en een vermogenswinstbelasting. Het bestaande wetsvoorstel gaat grotendeels uit van een vermogensaanwasbelasting. Daarbij worden niet alleen rente en dividend belast, maar ook waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen die nog niet zijn verkocht.
Bij een vermogenswinstbelasting wordt de waardestijging in beginsel pas belast wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Dat voorkomt belastingheffing over zogenoemde papieren winsten, maar brengt andere uitdagingen met zich mee.
Zo moet de Belastingdienst bij een vermogenswinstbelasting kunnen vaststellen wat de oorspronkelijke aankoopwaarde van bezittingen is en welke winst bij verkoop wordt gerealiseerd. Dit vraagt om een andere gegevensadministratie en aanvullende informatie van financiële instellingen.
Het kabinet wil uiteindelijk verder bewegen richting een vermogenswinstbelasting. De combinatie van deze beleidswijziging en de benodigde aanpassingen in de uitvoering maakt de planning echter complex.
Financiering van box 3 blijft een belangrijk struikelblok
Ook de financiering van de hervorming levert problemen op. Volgens FD-berichtgeving kunnen de aanpassingen in box 3 tot 2040 ongeveer € 18 miljard aan belastinginkomsten kosten. Hoe het kabinet deze lagere opbrengsten wil compenseren, is nog onderwerp van onderhandelingen.
Een van de besproken mogelijkheden is een tijdelijke verlaging van de belastingtarieven in box 2. Dit kan directeuren-grootaandeelhouders stimuleren om eerder dividend uit hun bv uit te keren. Daardoor ontvangt de overheid op korte termijn meer belasting, terwijl de opbrengsten in latere jaren juist kunnen afnemen.
Deze aanpak ligt politiek gevoelig. Linkse partijen vinden het onwenselijk wanneer vermogende belastingplichtigen daardoor per saldo minder belasting betalen. Andere mogelijkheden, waaronder het aanscherpen van de regels voor excessief lenen bij de eigen bv, zijn eveneens onderwerp van discussie.
Premier Jetten heeft bevestigd dat het kabinet bij het aangepaste box 3-voorstel ook een financieringsvoorstel wil presenteren. Welke combinatie van maatregelen uiteindelijk wordt gekozen, staat nog niet vast.
Wat betekent de onzekerheid voor belastingbetaler?
Voor belastingplichtigen en hun adviseurs betekent de discussie dat nog onduidelijk is hoe de belastingheffing op vermogen er vanaf 2028 uit zal zien. Daarbij gaat het niet alleen om het uiteindelijke belastingtarief, maar vooral om de berekening van het belastbare rendement en het moment waarop belasting verschuldigd wordt.
Zolang een nieuw stelsel niet is ingevoerd, blijft de huidige box 3-systematiek van toepassing, inclusief de tegenbewijsregeling. Belastingplichtigen kunnen daardoor hun werkelijke rendement laten meewegen wanneer dit lager is dan het forfaitair berekende rendement. De Belastingdienst past dan de voor de belastingplichtige gunstigste berekening toe.
Een eventueel uitstel van de hervorming betekent dus ook dat deze overgangssituatie langer kan voortduren. Bovendien kan het financiële effect verder reiken dan box 3 alleen, afhankelijk van de maatregelen waarmee het kabinet de hervorming uiteindelijk financiert.
Politieke haalbaarheid en uitvoerbaarheid bepalen het vervolg
Met de deadline voor het Belastingplan 2027 in zicht neemt de druk op het kabinet verder toe. De onderhandelingen over belastingmaatregelen voor volgend jaar verlopen moeizaam, terwijl ook de toekomst van box 3 onzeker blijft. Daarbij spelen zowel politieke meningsverschillen als praktische problemen bij de uitvoering een rol.
Het kabinet kan ervoor kiezen de behandeling van het Belastingplan en de box 3-hervorming politiek los te koppelen. Het gaat immers om afzonderlijke wetgevingstrajecten. Daarmee ontstaat mogelijk meer ruimte om de maatregelen voor 2027 tijdig af te ronden, zonder de discussie over een nieuw stelsel voor vermogensbelasting te forceren.
De komende dagen moeten duidelijk maken welke route het kabinet kiest. Voor spaarders, beleggers, ondernemers en fiscaal professionals blijft vooral van belang wanneer er duidelijkheid komt over de definitieve regels. Bij Nextens houden we je uiteraard op de hoogte.
Heb je meer vragen over het Belastingplan 2027?
