De inspecteur heeft op 17 juli 2026 een collectieve beslissing genomen binnen de procedure massaal bezwaar plus box 3. Daarmee is duidelijk geworden hoe de Belastingdienst omgaat met verzoeken van belastingplichtigen die niet tijdig bezwaar maakten tegen hun box 3-aanslag over 2017 tot en met 2020. De verzoeken om ambtshalve vermindering worden afgewezen. Ook de bezwaren tegen eerdere afwijzingen zijn collectief ongegrond verklaard. Deze uitkomst volgt op een arrest van de Hoge Raad van 25 juni 2026.
Waarom ontstond de procedure massaal bezwaar plus box 3?
Het Kerstarrest van 24 december 2021 vormde het startpunt van een lang juridisch traject. De Hoge Raad oordeelde toen dat het sinds 2017 geldende box 3-stelsel onder omstandigheden in strijd was met het discriminatieverbod en het eigendomsrecht. Dat speelde wanneer de belasting werd berekend over een forfaitair rendement dat hoger was dan het werkelijk behaalde rendement.
Belastingplichtigen die tijdig bezwaar hadden gemaakt, konden daardoor rechtsherstel krijgen. Dat gold ook voor aanslagen die op 24 december 2021 nog niet definitief vaststonden. Voor belastingplichtigen van wie de aanslag toen al onherroepelijk was, lag dat anders.
De procedure massaal bezwaar plus moest duidelijkheid bieden over de positie van deze niet-bezwaarmakers. Zij hadden na het Kerstarrest een verzoek om ambtshalve vermindering ingediend of bezwaar gemaakt tegen de afwijzing daarvan.
Wat besliste de Hoge Raad op 25 juni 2026?
De Hoge Raad oordeelde dat niet-bezwaarmakers geen recht hebben op vermindering van hun box 3-heffing over 2017 tot en met 2020. Daarbij bevestigde de Hoge Raad zijn eerdere oordeel uit 2022.
Het Kerstarrest geldt voor deze groep als nieuwe jurisprudentie. Een definitief vaststaande belastingaanslag wordt in beginsel niet ambtshalve verminderd wanneer de onjuistheid pas blijkt uit rechtspraak die na het definitief worden van de aanslag is verschenen. De Hoge Raad zag geen reden om voor de box 3-heffing van deze regel af te wijken.
Waarom zijn niet-bezwaarmakers geen gelijke gevallen?
In de procedures werd onder meer aangevoerd dat niet-bezwaarmakers hetzelfde moesten worden behandeld als belastingplichtigen die wel op tijd bezwaar maakten. De Hoge Raad volgde die redenering niet.
Volgens het arrest bevinden beide groepen zich juridisch niet in dezelfde positie. Wie tijdig bezwaar maakte, hield de aanslag open voor verdere beoordeling. Bij niet-bezwaarmakers stond de aanslag al definitief vast. Daardoor is volgens de Hoge Raad geen sprake van gelijke gevallen en evenmin van verboden discriminatie.
Ook het beroep op het evenredigheidsbeginsel slaagde niet. De uitzondering voor nieuwe jurisprudentie dient volgens de Hoge Raad legitieme doelen. Daarbij gaat het onder meer om rechtszekerheid en uitvoerbaarheid. Verder zag de Hoge Raad geen schending van het vertrouwensbeginsel of het zorgvuldigheidsbeginsel.
Wat houdt de collectieve beslissing in?
De inspecteur heeft alle verzoeken die onder de aanwijzing massaal bezwaar plus vallen collectief afgewezen. De bezwaren tegen eerdere afwijzingen zijn collectief ongegrond verklaard. De beslissing ziet op aanslagen inkomstenbelasting over 2017 tot en met 2020 die op 24 december 2021 al onherroepelijk vaststonden.
De collectieve beslissing is geen beschikking waartegen bezwaar openstaat. Tegen de collectieve uitspraak op bezwaar kan evenmin beroep worden ingesteld. Daarmee is de gezamenlijke procedure voor deze rechtsvragen afgesloten.
Wat betekent dit voor het rechtsherstel in box 3?
Niet-bezwaarmakers krijgen voor de jaren 2017 tot en met 2020 geen rechtsherstel op basis van het Kerstarrest. Zij kunnen voor deze jaren ook geen werkelijk rendement doorgeven via het formulier Opgaaf werkelijk rendement. De Belastingdienst maakt daarbij geen onderscheid tussen personen die wel of niet aan de procedure deelnamen. De uitkomst geldt eveneens wanneer iemand slechts voor een deel van de jaren deelnam.
Voor de jaren 2021 tot en met 2024 geldt een andere situatie. Voor die jaren kan het werkelijk rendement onder de daarvoor geldende voorwaarden wel worden doorgegeven.
Conclusie
De collectieve beslissing massaal bezwaar plus box 3 bevestigt dat niet-bezwaarmakers geen recht hebben op vermindering van definitieve aanslagen over 2017 tot en met 2020. De Hoge Raad beschouwt het Kerstarrest voor deze groep als nieuwe jurisprudentie. Ook beroepen op gelijke behandeling en algemene beginselen van behoorlijk bestuur leiden niet tot een andere uitkomst.
Zeker weten dat je bezwaar kunt maken?
