Brussel werkt aan een nieuw “Tax Omnibus”-voorstel om EU-regels rond winstbelasting te vereenvoudigen. Tegelijkertijd wil de Europese Commissie de concurrentiekracht van Europa versterken. In berichtgeving over een conceptvoorstel duiken twee thema’s op: een extra fiscale stimulans voor onderzoek en ontwikkeling (R&D) en aanpassingen rond renteaftrek. Dit voorstel raakt daarmee aan de Anti Tax Avoidance Directive (ATAD) en dus aan bekende dossiers zoals de earningsstrippingmaatregel. De Commissie verwacht het voorstel op 24 juni 2026 te publiceren.
EU Tax Omnibus: wat wil de Commissie bereiken?
De Europese Commissie wil een “omnibus” gebruiken om bestaande richtlijnen rond directe belastingen te stroomlijnen, te verduidelijken en administratieve lasten te verlagen. In de officiële toelichting bij de call for evidence staat dat het gaat om onder meer de Parent-Subsidiary Directive, de Interest and Royalties Directive, de Tax Merger Directive, de ATAD en de Tax Dispute Resolution Mechanisms Directive.
Daarbij past ook de bredere doelstelling om de administratieve lasten in de EU te verlagen (25% voor alle bedrijven en 35% voor mkb).
Belangrijk: het initiatief is in de kern bedoeld als vereenvoudiging en “opschoning” van bestaande regels, niet als introductie van een nieuwe EU-belasting.
R&D-toeslag in de winstbelasting: wat staat er op hoofdlijnen in het concept?
In de berichtgeving over het conceptvoorstel komt een R&D-toeslag terug die moet zorgen dat bepaalde R&D-uitgaven fiscaal aantrekkelijker worden. Het gaat daarbij vooral om kosten die direct samenhangen met R&D-activiteiten, waaronder investeringen in fysieke middelen die R&D mogelijk maken of ondersteunen.
De gedachte hierachter is dat EU-landen uiteenlopende regelingen kennen voor innovatie, waardoor bedrijven in de ene lidstaat makkelijker kunnen stimuleren dan in de andere. Een EU-brede bouwsteen zou die versnippering kunnen verminderen en R&D-investeringen in Europa relatief aantrekkelijker maken.
Is dit een soort innovatiebox 2.0?
Nee. In ieder geval niet één-op-één. De signalen gaan vooral over (extra) aftrekbaarheid van specifieke R&D-kosten, niet over een apart tarief voor innovatieve winsten.
Renteaftrek vennootschapsbelasting: waarom ligt dit zo gevoelig?
De renteaftrek staat al jaren centraal in anti-ontwijkingsbeleid. In de ATAD is de hoofdregel dat netto rentelasten (exceeding borrowing costs) in beginsel aftrekbaar zijn tot 30% van de fiscale EBITDA, met een drempel van € 3.000.000 die lidstaten mogen toepassen.
Nederland heeft dit strenger ingevuld via de earningsstrippingregeling. Op dit moment geldt dat rente niet aftrekbaar is voor zover het rentesaldo hoger is dan 24,5% van de winst én boven de drempel van € 1.000.000 uitkomt (met doorschuiven van niet-aftrekbare rente).
Als Brussel de regels verder wil harmoniseren, kan dat dus direct raken aan de ruimte die lidstaten nu hebben om bovenop ATAD extra te beperken. Tegelijkertijd speelt het budgettaire effect een rol: renteaftrekbeperkingen leveren in veel landen substantiële opbrengsten op, waardoor wijzigingen politiek gevoelig kunnen zijn.
Komen er uitzonderingen voor bankleningen?
In de consultatiefase pleitten verschillende partijen ervoor om echte derdenfinanciering (arm’s length) minder snel onder de beperking te laten vallen, zoals bankleningen en obligatiefinanciering. Dat is een belangrijk signaal uit het veld, maar het zegt nog niet automatisch hoe het uiteindelijke Commissievoorstel eruit zal zien.
Ook bronbelastingregels in beeld
Omdat het omnibusvoorstel meerdere richtlijnen raakt, kunnen ook regels rond grensoverschrijdende betalingen relevant worden. De Parent-Subsidiary Directive en de Interest and Royalties Directive zijn namelijk nauw verbonden met vrijstellingen of beperkingen van bronheffingen binnen concernstructuren. In de scope van de Tax Omnibus worden deze richtlijnen expliciet genoemd.
Wanneer wordt dit concreet?
De Europese Commissie werkt toe naar publicatie op 24 juni 2026. Daarna volgt het EU-wetgevingsproces. Bij directe belastingen is besluitvorming in de Raad doorgaans unaniem, wat de politieke haalbaarheid en doorlooptijd sterk kan beïnvloeden. Vervolgens moeten lidstaten eventuele wijzigingen verwerken in nationale wetgeving, met gevolgen voor uitvoering en praktijk.
Meer dan vereenvoudiging
De EU Tax Omnibus kan meer worden dan alleen vereenvoudiging. In de signalen rond het conceptvoorstel zitten duidelijke accenten in de richting van een mogelijke R&D-toeslag en een hernieuwde discussie over renteaftrek in de vennootschapsbelasting, binnen het kader van ATAD. Voor de Nederlandse praktijk is vooral interessant hoe ver harmonisatie gaat, gezien de huidige (relatief strikte) earningsstrippingregeling. Feit is dat de laatste woorden hier zeker nog niet over zijn gezegd en waarschijnlijk is de publicatiedatum van 24 juni 2026 waarschijnlijk pas het startpunt van het echte debat.
Heb jij vragen over winstbelasting, de earningsstrippingregeling of ATAD?
