De discussie over teruggaaf dividendbelasting laait al jaren op bij buitenlandse partijen die in Nederlandse aandelen beleggen. Zo ook bij een recente uitspraak van Hof Den Bosch. Een Britse unit-linked verzekeraar kreeg namelijk € 53.775.031 aan ingehouden dividendbelasting terug over de jaren 2003 tot en met 2010. In deze zaak was de verzekeraar zelf gerechtigd tot de dividenden. En hoewel zij niet kwalificeerde als vrijgesteld pensioenfonds, liep Nederland toch vast op het vrije verkeer van kapitaal (art. 63 VWEU).
De uitspraak in het kort
De Britse verzekeraar sloot unit-linked polissen af met institutionele pensioenverzekeraars en werkgevers. Zij belegde de ontvangen premies in effectenmandjes, waaronder aandelen van Nederlandse vennootschappen. Over de Nederlandse dividenden hield men 15% dividendbelasting in. De inspecteur wees de teruggaafverzoeken af, maar het hof kende uiteindelijk de volledige teruggaaf van € 53,8 miljoen toe.
Waar draaide het geschil om?
Het geschil draaide om twee punten. Ten eerste wie isde (uiteindelijk) gerechtigde tot de dividenden? En ten tweede de vraag of de Nederlandse heffing leidt tot een verboden belemmering onder EU-recht, ook als geen nationale vrijstelling geldt?
Opbrengstgerechtigde en uiteindelijk gerechtigde
De inspecteur stelde dat de polishouders de werkelijke gerechtigden waren en dat de verzekeraar vooral vermogensbeheer uitvoerde. Het hof ging daar niet in mee. Volgens Hof Den Bosch had de verzekeraar de aandelen zelf in eigendom en ontving zij de dividenden voor eigen rekening. De polishouders hadden slechts een contractuele aanspraak op een geldbedrag, gekoppeld aan de waardeontwikkeling. De effectenmandjes vormden geen afgescheiden vermogen. Daardoor kon het hof ook concluderen dat de verzekeraar vrij beschikte over de dividenden en niet optrad als lasthebber.
Dit punt is belangrijk, omdat “opbrengstgerechtigde” en “uiteindelijk gerechtigde” in de dividendbelasting vaak als poortwachters werken. Wie die drempel niet haalt, komt doorgaans niet eens toe aan een inhoudelijke EU-rechtelijke vergelijking.
Vrijgesteld pensioenfonds en art. 10 Wet DB 1965
De verzekeraar probeerde ook aansluiting te vinden bij de teruggaafregeling voor een vrijgesteld pensioenfonds (art. 10 Wet DB 1965). Die regeling is bedoeld voor bepaalde niet-vennootschapsbelastingplichtige lichamen, waaronder pensioenfondsen die aan specifieke voorwaarden voldoen.
Hof Den Bosch vond de verzekeraar niet vergelijkbaar met zo’n vrijgesteld pensioenfonds. Dat oordeel sloot aan bij het idee dat een verzekeraar met unit-linked producten andere kenmerken heeft dan een pensioenregeling met rechtspersoonlijkheid die pensioenen uitkeert namens werkgevers, onder toezicht staat en voldoet aan de overige vrijstellingsvoorwaarden. Kortom: via art. 10 Wet DB 1965 kwam zij hier niet “binnen”.
Toch teruggaaf dividendbelasting via art. 63 VWEU
Dat de pensioenfondsroute niet werkte, betekende niet dat de zaak klaar was. Het hof toetste namelijk ook aan art. 63 VWEU (vrij verkeer van kapitaal). De kern van de redenering was dat Nederland een buitenlandse belegger niet zwaarder mag belasten dan een vergelijkbare binnenlandse situatie.
Het hof keek daarom naar een vergelijkbare Nederlandse vennootschap die dezelfde activiteiten verricht. Daarbij speelde de “directe samenhang” tussen beleggingsopbrengsten en verplichtingen tegenover cliënten een hoofdrol. Het hof oordeelde dat zo’n Nederlandse vennootschap per saldo geen vennootschapsbelasting zou betalen, omdat de opbrengsten doorwerken in (en worden “opgegeten” door) de verplichtingen aan polishouders/cliënteel. In dat licht werd de ingehouden dividendbelasting voor de Britse verzekeraar een echte eindheffing. En dát vormde volgens het hof een verboden beperking van het vrije kapitaalverkeer.
Wat maakt deze uitspraak praktisch relevant?
Deze uitspraak laat zien dat een teruggaafclaim niet alleen valt of staat met een nationale vrijstelling (zoals art. 10 Wet DB 1965). Ook zonder die match kan EU-recht ruimte bieden, mits de feiten stevig onderbouwen dat:
- de buitenlandse partij zélf dividendrechthebbende is, én
- de binnenlandse referentiepositie per saldo niet zwaarder uitkomt.
Tegelijkertijd past dit in een breder landschap waarin buitenlandse partijen regelmatig procederen over dividendbelasting en vergelijkbaarheid. De uitkomst hangt dan sterk af van structuur, kasstromen en de gekozen “benchmark” in Nederland.
Conclusie
Hof Den Bosch kent een Britse unit-linked verzekeraar € 53,8 miljoen teruggaaf dividendbelasting toe. Het hof vindt haar opbrengstgerechtigde en uiteindelijk gerechtigde van de dividenden. De verzekeraar is geen vrijgesteld pensioenfonds onder art. 10 Wet DB 1965, maar wint alsnog op basis van art. 63 VWEU: de dividendbelasting werkt als verboden belemmering van het vrije kapitaalverkeer.
Meer weten over teruggaaf dividendbelasting?
