Dividendstrippen klinkt technisch, maar het idee is eenvoudig. Rond een dividenduitkering wordt het juridische eigendom van aandelen tijdelijk verschoven. Het economische belang blijft echter elders. Het doel is fiscaal voordeel voordeel te behalen door dividendbelasting te verminderen, verrekenen of terug te vragen. De recente uitspraak van rechtbank Zeeland-West-Brabant over het Canadese zorgpensioenfonds HOOPP bracht dividendstrippen weer in het fiscale nieuws. De rechtbank oordeelde namelijk dat HOOPP over 2013–2018 ten onrechte Nederlandse dividendbelasting terugvroeg.
Wat is dividendstrippen?
Dividendstrippen is een strategie waarbij juridisch eigendom en economisch belang uit elkaar worden getrokken. De partij die het dividend “ontvangt” op papier, is dan niet dezelfde partij die het economische risico en rendement draagt. Daardoor kan dividendbelasting terechtkomen bij een partij die gunstiger behandeld wordt. De wetgever ziet dit als ongewenst, omdat het voordeel ontstaat zonder echte verschuiving van economische werkelijkheid.
Juridisch eigendom versus economisch belang
Bij dividendstrippen wisselen aandelen vaak kort voor de dividend- of record date van eigenaar. Dat levert een formeel recht op dividend op. Tegelijkertijd worden afspraken gemaakt die het economische resultaat terugleggen bij de oorspronkelijke partij. Denk aan vooraf vastgelegde prijsafspraken, vergoedingen of afdekking via financiële contracten.
In de HOOPP-zaak ging het volgens de rechtbank om transacties rond dividenddata, waarbij vooraf werd afgestemd hoe dividend en (de waarde van) dividendbelasting werden verdeeld. Daarmee bleef het economische belang volgens de Belastingdienst en de rechtbank niet bij HOOPP liggen.
Uitleen, repo en long/short
Dividendstrippen komt in verschillende verschijningsvormen voor. Drie klassieke routes zijn:
- Aandelenuitleen: aandelen worden tijdelijk uitgeleend aan een partij met betere verreken- of teruggaafmogelijkheden.
- Repo’s: verkoop en vrijwel gelijktijdige terugkoop, waarbij het economische effect grotendeels gelijk blijft.
- Long/short-constructies: via derivaten wordt het koers- en dividendeffect geneutraliseerd, terwijl het juridische eigendom verschuift.
De HOOPP-casus laat een moderne variant zien. Het fonds kocht aandelen kort voor de dividenduitkering en sloot gelijktijdig price return swaps af. Na de record date verkocht het fonds de aandelen weer en werden de swaps afgewikkeld. De rechtbank beschreef honderden transacties die uniform waren opgezet.
Het draait in de wet om de “uiteindelijk gerechtigde”
De antimisbruiklijn draait om een centrale vraag: is de ontvanger ook de uiteindelijk gerechtigde tot het dividend? Als dat niet zo is, kan vermindering, verrekening of teruggaaf van dividendbelasting worden uitgesloten. De Hoge Raad beschrijft dividendstrippen daarbij als het overdragen van het dividendrecht aan iemand met een gunstiger fiscale positie, terwijl de oorspronkelijke aandeelhouder het economische belang behoudt.
Sinds 1 januari 2024 is bovendien de bewijslast aangescherpt voor veel situaties: wie een tegemoetkoming claimt, moet (bij betwisting) ook aannemelijk maken dat hij de uiteindelijk gerechtigde is.
Waarom ging het mis volgens de rechtbank?
HOOPP stelde dat het in 2013–2018 aandelen in Nederlandse beursvennootschappen aanhield, waaronder BinckBank, en daarom dividendbelasting mocht terugvragen of verrekenen. De Belastingdienst zag dat anders en legde naheffingen op: € 213 miljoen exclusief rente, oplopend tot circa € 253 miljoen inclusief rente.
Volgens de rechtbank was sprake van een samenstel van transacties dat wezenlijk was ingericht rond dividendmomenten. In de beschrijving komen steeds dezelfde elementen terug: kort aanhouden tot over de record date, gelijktijdige swaps, en daarna weer verkopen. Ook wees de rechtbank op e-mailcorrespondentie waaruit planning en afstemming met tegenpartijen bleek. Het totaal aan (eerder verleende) teruggaven werd door de rechtbank in lijn met het dossier genoemd op ruim € 213,5 miljoen.
Daarmee kwalificeerde de rechtbank het geheel als dividendstrippen. Het gevolg: HOOPP had geen recht op de geclaimde teruggaven en verrekeningen. HOOPP kan nog hoger beroep instellen. Daarnaast werd in oktober 2025 bekend dat er ook een strafrechtelijk onderzoek loopt naar vermoedelijke ontduiking over dezelfde periode.
Dus wat is dividendstrippen?
Dividendstrippen is het kunstmatig structureren van transacties rond dividend, zodat dividendbelasting bij een fiscaal gunstige partij “landt”, terwijl het economische belang feitelijk niet meebeweegt. De HOOPP-uitspraak maakt dat opnieuw duidelijk: een herhaalbaar patroon rond record dates, gecombineerd met swaps en voorafgaande afstemming, leidde tot het oordeel dat HOOPP niet de uiteindelijk gerechtigde was. Daarmee verviel het recht op teruggaaf en verrekening over 2013–2018, met forse naheffingen als resultaat.
Wil je meer weten over dividend?
