Wat betekenen de Miljoenennota en het Belastingplan 2027 voor ondernemers, werkgevers en belastingplichtigen? In Studio Nextens Prinsjesdag 2026 ging Ronnie Overgoor hierover in gesprek met Jan van de Streek, hoogleraar Belastingrecht aan de Universiteit Leiden. Van hogere lasten op arbeid en de innovatiebox tot box 3, btw en de fiscale behandeling van de auto. Veel onderwerpen kwamen voorbij. Ook kijkers legden hun vragen rechtstreeks aan Van de Streek voor. Dit zijn de belangrijkste punten uit de uitzending.
Hogere lasten op arbeid zetten de toon
Een belangrijke rode draad is de ontwikkeling van de belastinginkomsten. Volgens Van de Streek ontvangt de overheid volgend jaar ongeveer 27 miljard euro meer dan een jaar eerder. Circa 21 miljard daarvan hangt samen met hogere lonen en bedrijfswinsten.
Daarbovenop komt volgens hem ongeveer 6,9 miljard euro aan lastenverzwaring. Vooral arbeid wordt zwaarder belast. Een deel daarvan komt voort uit de zogenoemde vrijheidsbijdrage. De inflatiecorrectie in het belastingstelsel wordt slechts gedeeltelijk toegepast. Daardoor stijgen schijfgrenzen en heffingskortingen minder sterk.
Ook de hogere Aof-premie voor werkgevers speelt mee. Van de Streek plaatst daar een kritische kanttekening bij. Internationale organisaties adviseren Nederland volgens hem juist al langer om de belastingdruk op arbeid te verlagen.
Innovatie krijgt enkele fiscale impulsen
Voor het mkb verandert de forfaitaire regeling binnen de innovatiebox. Het maximale bedrag gaat van 25.000 naar 100.000 euro. Daarmee kan een groter deel van innovatieve winst tegen het effectieve tarief van 9 procent worden belast zonder voorafgaande maatwerkafspraak met de Belastingdienst.
Van de Streek verwacht dat de regeling daardoor toegankelijker wordt voor kleinere ondernemingen. Tegelijkertijd benadrukt hij dat de innovatiebox pas voordeel oplevert als innovatie succesvol is en winst genereert. Wie innovatie eerder in het proces wil stimuleren, komt volgens hem eerder uit bij maatregelen aan de kostenkant.
Ook de energie-investeringsaftrek stijgt van 40 naar 45,5 procent. Daarnaast verdwijnt het wettelijke onzakelijkheidsvermoeden bij bedrijfsfusies en splitsingen. De eerdere termijn van drie jaar vervalt, al verwacht Van de Streek dat afspraken over verkooptermijnen in de praktijk een rol kunnen blijven spelen.
Werkgevers en ondernemers krijgen uiteenlopende wijzigingen
Start-ups en scale-ups krijgen een gunstigere fiscale behandeling van aandelenopties. Belastingheffing vindt volgens het voorstel pas plaats wanneer de aandelen daadwerkelijk worden verkocht. Van de Streek vindt het onderscheid met ander mkb opvallend, maar licht toe dat het kabinet dit koppelt aan de liquiditeitspositie van snelgroeiende bedrijven.
Tegelijkertijd wordt de expatregeling versoberd. De belastingvrije vergoeding daalt van 30 naar 27 procent en de salarisgrens gaat omhoog.
Ook verdwijnt de aparte vrijstelling voor korting op branche-eigen producten. Dergelijke voordelen kunnen nog wel binnen de vrije ruimte van de WKR vallen. De WKR zelf verandert volgens Van de Streek niet.
Voor ondernemers springt daarnaast de startersaftrek eruit. Die daalt in 2027 naar 10 euro en verdwijnt daarna. In de uitzending wordt ook besproken of dit de verhouding tussen een eenmanszaak en een bv verandert. De basistarieven veranderen volgens Van de Streek niet wezenlijk, al merkte een kijker terecht op dat de afbouw van ondernemersfaciliteiten wel invloed kan hebben op die vergelijking.
Box 3 blijft een belangrijk open dossier
Ook deze Studio Nextens kon niet om box 3 heen. Een definitieve keuze voor het toekomstige stelsel is nog niet gemaakt. In de uitzending wordt uitgebreid gesproken over het verschil tussen een vermogensaanwasbelasting en een vermogenswinstbelasting.
Van de Streek spreekt zijn voorkeur uit voor belastingheffing wanneer winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Bij emigratie verwacht hij binnen zo’n systeem een eindafrekening voor bepaalde vermogensbestanddelen, bijvoorbeeld via een conserverende aanslag. Nederlands vastgoed blijft bij emigratie in Nederland belast.
Een kijker bracht ook een hybride variant ter sprake, waarbij liquide vermogen op basis van aanwas wordt belast en minder liquide vermogen pas bij realisatie. Van de Streek noemt dat in theorie een acceptabele verbetering, maar blijft zelf voorstander van heffing bij gerealiseerde winst.
Btw, vastgoed en de auto veranderen mee
Ook verschillende kleinere maatregelen kwamen langs. Het verlaagde btw-tarief voor onder meer sierteelt en ballonvaarten verdwijnt. De belasting op leidingwater stijgt en de regeling voor kleine brouwers wordt afgeschaft. Tegelijkertijd blijft de korting op de brandstofaccijns nog een jaar bestaan.
Voor woningen die niet als hoofdverblijf dienen, daalt de overdrachtsbelasting van 8 naar 7 procent. Van de Streek verwacht daarvan geen oplossing voor de problemen op de huurmarkt, omdat ook box 3 en andere regelgeving een rol spelen.
Bij auto’s ontstaat volgens hem een opvallende combinatie. De korting op de bijtelling voor elektrische auto’s wordt afgebouwd en verdwijnt in 2028. Tegelijkertijd krijgen werkgevers te maken met een pseudo-eindheffing voor fossiele leaseauto’s. Daardoor blijft er een stevige fiscale prikkel richting elektrisch rijden, terwijl netcongestie die transitie juist bemoeilijkt.
Studio Nextens Prinsjesdag 2026: De conclusie
Aan het einde van de uitzending noemt Van de Streek de Miljoenennota een vorm van pappen en nathouden. Vooral de grotere financiële keuzes rond defensie, zorg en de omvang van de overheidsuitgaven zijn volgens hem nog niet opgelost.
Juist daardoor geeft het Belastingplan 2027 veel stof tot gesprek. De afzonderlijke maatregelen zijn relevant, maar de samenhang ertussen minstens zo belangrijk. In de volledige uitzending van Studio Nextens gaan Ronnie Overgoor en Jan van de Streek uitgebreider in op de achtergronden, kijkersvragen en fiscale afwegingen achter deze plannen.
Bekijk Studio Nextens Prinsjesdag 2026 terug voor het volledige gesprek over Prinsjesdag 2026 en het Belastingplan 2027.
