AI in de fiscaliteit, het is al een tijdje geen toekomstmuziek meer. In Studio Nextens gingen Juliette Goetzee, Managing Director van Nextens, en Vincent de Jong, voorzitter Register Belastingadviseurs (RB), onder leiding van Ronnie Overgoor in gesprek over de invloed van AI in de fiscale praktijk. Het gesprek laat zien dat de impact verder gaat dan snelle antwoorden of slimme tools. AI raakt werkprocessen, kennisgebruik, klantvragen, risico’s en zelfs verdienmodellen. Tegelijk blijft de menselijke expert volgens de sprekers onmisbaar. Juist in een vakgebied waarin interpretatie, zorgvuldigheid en vertrouwen zwaar wegen.
AI in de fiscaliteit begint bij concreet gebruik
Het webinar startte met een herkenbaar voorbeeld. Vincent vertelde namelijk hoe zijn jongste zoon AI gebruikte om Latijnse woordjes te leren. Hij maakte een foto van zijn woordenlijst, liet ChatGPT er een podcast van maken en luisterde die meerdere keren terwijl hij met lego speelde. Het resultaat was duidelijk. De woorden bleven hangen.
Daarmee werd meteen zichtbaar hoe laagdrempelig AI inmiddels is. Ook in het werk van Vincent speelt AI al een duidelijke rol. Hij gebruikt Copilot onder meer voor presentaties, e-mails, maandrapportages en het structureren van gedachten. Daarnaast gebruikt zijn kantoor tooling die signalen uit de markt en van klanten samenvat. Die informatie wordt dagelijks en wekelijks gebundeld, zodat het kantoor die kan benutten voor productontwikkeling en service.
Juliette benadrukte dat goed gebruik begint met helder formuleren. AI werkt volgens haar niet magisch. De gebruiker moet goed duidelijk maken wat hij wil. Zonder heldere en dudielijke uitleg wat je wilt en zoekt, is de kans groot dat het resultaat niet helemaal aansluit bij de verwachting.
Repeterend werk komt als eerste in beweging
Een belangrijk thema in het gesprek was de vraag hoeveel werk AI de komende jaren zal gaan overnemen. In de poll dacht meer dan de helft van de kijkers dat AI binnen vijf jaar tussen de tien en dertig procent van het werk overneemt. Een derde verwachtte dertig tot zestig procent. Slechts zeven procent dacht aan meer dan zestig procent.
Vincent maakte daarbij een belangrijk onderscheid tussen het soort werk. Bij repeterende werkzaamheden verwacht hij een grote impact. Hij noemde daarbij zelfs meer dan vijftig procent. Bij complex analytisch werk daarentegen, waarin interpretatie en duiding richting klant of Belastingdienst centraal staan, ziet hij veel minder directe verschuiving. Wel plaatste hij daarbij de kanttekening dat dit over een paar jaar best opnieuw anders kan zijn.
Juliette herkende de beweging. Volgens haar verandert het type werk absoluut. Taken die minder aantrekkelijk zijn om te doen, zullen steeds vaker verdwijnen of verschuiven. Tegelijk blijft niet alles volledig te automatiseren. Een maandrapportage of aangifte kan onderdelen bevatten die repetitief zijn, maar er blijft vaak ook complexiteit over.
Tex bouwt voort op gecontroleerde fiscale content
Ook Nextens Tex kwam uitgebreid aan bod. Juliette schetste dat Nextens al zeventig jaar bekendstaat om fiscale content, waaronder de almanak en andere publicaties. Die content is geschreven door experts, gecontroleerd en afgeschermd van het open web. Daarbovenop is generatieve AI-technologie geplaatst.
Volgens Juliette helpt Tex gebruikers om sneller antwoorden te vinden. Niet door eindeloos te zoeken, maar door een gerichte vraag te stellen. Tex kan daarnaast samenvatten, vertalen of een conceptmail opstellen. Daarbij benadrukte zij dat een AI-tool zo betrouwbaar is als de inhoud waarop die is gebaseerd. Tex gebruikt daarom volgens haar alleen de eigen gecontroleerde content van Nextens. Daardoor krijg je veel betrouwbaardere antwoorden dan met openbare AI-tools zoals Copilot of ChatGPT.
Vincent gaf ook een praktisch voorbeeld uit zijn kantoor. Daar geldt als uitgangspunt dat een document maar een keer wordt ingevoerd. Vervolgens worden gegevens gekoppeld aan applicaties rond CRM, jaarrekening en aangifte. Hij omschreef dit als automatisering, digitalisering en robotisering op basis van AI, waarbij AI het geheel voedt en aanstuurt.
Risico’s blijven onderdeel van het gesprek
De kijkers zagen hallucinaties als het grootste risico. In de poll noemde 58 procent dat punt. Daarna volgden datalekken en privacy met 24 procent, aansprakelijkheid met 7 procent en uitholling van vakkennis met 11 procent.
Vincent nuanceerde het begrip hallucinaties. Volgens hem gaat het in de praktijk vaak om een verkeerd antwoord. Dat risico hangt sterk samen met de input. Ook wees hij op het belang van toetsen. Wat is het feitencomplex, wat komt eruit en klopt dat?
Juliette ging in op datalekken en cyberrisico’s. Volgens haar zijn datalekken niet erger geworden door generatieve AI, maar gebruiken cybercriminelen AI wel. Daardoor kunnen aanvallen sneller en geautomatiseerder plaatsvinden. Ook kwam afhankelijkheid van big tech aan bod. Juliette benoemde dat alle data van Nextens veilig in Europa staat en dat de gebruikte technologie Microsoft Azure is.
De menselijke expert blijft cruciaal
Een terugkerend punt was de rol van de mens. Op de vraag wie verantwoordelijk is als een tool een fout antwoord geeft, stelde Juliette dat Tex geen advies geeft in de zin van wat iemand tegen een klant zou moeten zeggen. De menselijke expert blijft volgens haar altijd cruciaal. Ze trok daarbij een vergelijking met Google Maps. Wie tegen een paal rijdt, kan de routeplanner ook niet zomaar verantwoordelijk houden.
Vincent sloot daarop aan vanuit vertrouwen. Hij vergeleek de fiscalist met een soort verzekeringspremie. Een klant wil weten of iets klopt. Ook wanneer klanten zelf met informatie uit ChatGPT komen, ziet hij dat niet alleen als bedreiging. Het gesprek kan juist duidelijk maken welke vraag erachter ligt.
AI verandert ook het beeld van de toekomst
Tot slot ging het webinar over de fiscalist van morgen. Vincent doet onderzoek naar de fiscalist over tien jaar. Volgens hem blijft die honderd procent mens, maar wel met meer vaardigheden. Hij noemde fiscale kennis, adviseurschap, functioneel analytisch vermogen en samenwerking met andere beroepsgroepen.
Ook het verdienmodel kwam voorbij. Vincent verwacht dat het uurtje factuurtje voor een groot deel verdwijnt. Vaste prijsafspraken en resultaatgerichte trajecten worden volgens hem dominanter. Juliette noemde daarnaast abonnementsmodellen en wees erop dat tijd die vrijkomt door minder repeterend werk ruimte kan geven voor betere klantbediening.
Conclusie
Het gesprek in Studio Nextens laat zien dat AI in de fiscaliteit al volop aanwezig is. De technologie raakt repeterend werk, vakinformatie, klantvragen en risicobeheersing. Tegelijk bleef de toon genuanceerd. AI neemt niet zomaar de rol van de fiscalist over. De menselijke expert blijft nodig om te interpreteren, te toetsen en vertrouwen te bieden. Wil je de hele aflevering terugkijken? Dat kan hier.
Zelf met betrouwbare AI in de fiscaliteit aan de slag?
