AI (kunstmatige intelligentie) verandert de manier waarop we werken. Organisaties en bedrijven investeren volop en medewerkers ervaren (regelmatig) de voordelen. Toch blijkt het vaak lastig om die vooruitgang om te zetten in daadwerkelijk blijvende waarde. Uit internationaal onderzoek van Accenture blijkt dan ook dat technologie slechts een deel van de verandering is. Misschien nog wel belangrijker zijn de mensen die er dagelijks mee werken. De vraag die wij aan de hand van dit onderzoek willen stellen is wat dit betekent voor belastingadviseurs, accountants en financieel professionals?
Waarom leidt productiviteitswinst door AI niet automatisch tot betere resultaten?
AI heeft zich in korte tijd ontwikkeld van een veelbelovende technologie tot een vast onderdeel van het bedrijfsleven. Organisaties investeren volop, medewerkers ontdekken nieuwe mogelijkheden en steeds meer werkzaamheden worden ondersteund door AI. Toch ontstaat er een redelijk opvallende tegenstelling. Hoewel de technologie steeds meer kan, blijft de daadwerkelijke opbrengst voor veel organisaties vaak achter bij de verwachtingen.
Dat blijkt uit het internationale onderzoek Pulse of Change van Accenture, gepubliceerd in juli 2026. Hiervoor ondervroeg Accenture tussen april en juni 3.000 bestuurders en 3.000 medewerkers van grote organisaties in twintig landen, waaronder Nederland.
Van de ondervraagde bestuurders geeft maar liefst 82 procent aan dat hun organisatie de investeringen in AI verhoogt. Tegelijkertijd zegt slechts 23 procent dat AI inmiddels organisatiebreed aantoonbare en duurzame bedrijfswaarde oplevert. Begin 2026 lag dat percentage nog op 32 procent. Het percentage is dus gedaald en dat is op z’n minst opmerkelijk.
Dat betekent echter niet dat AI minder effectief is geworden. De onderzoeksresultaten laten vooral zien dat individuele productiviteitsverbeteringen niet automatisch leiden tot structurele bedrijfswaarde. Daarvoor moeten organisaties ook kijken naar hun werkprocessen, de ontwikkeling van medewerkers en de manier waarop technologie wordt toegepast.
Voor belastingadvieskantoren, accountants en financiële afdelingen is dat ook een relevante constatering. Een fiscale vraag sneller beantwoorden of een document automatisch samenvatten kan tijd besparen. Maar daarmee is nog niet gezegd dat de kwaliteit van advisering toeneemt, het werkproces verbetert of dat er ook meer ruimte ontstaat voor klanten.
Van sneller werken naar beter werken
Het onderzoek laat zien dat medewerkers de voordelen van AI wel degelijk ervaren. Zo geeft 81 procent aan productiever te zijn geworden door AI. Daarnaast zegt 71 procent dat de tevredenheid over het werk is toegenomen.
Dat zijn opvallend positieve uitkomsten. Zeker omdat discussies over AI vaak draaien om de mogelijke gevolgen voor banen en de risico’s van automatisering.
Toch benadrukt Accenture dat productiviteitswinst niet automatisch leidt tot betere bedrijfsresultaten. Daarvoor moet ook de manier waarop organisaties werken veranderen.
Binnen de fiscale praktijk is dat onderscheid ook belangrijk. Veel werkzaamheden bestaan uit opeenvolgende stappen waarin informatie wordt verzameld, geïnterpreteerd, gecontroleerd en vervolgens toegepast.
AI kan bijvoorbeeld helpen bij het vinden van relevante fiscale informatie, het analyseren van stukken of het voorbereiden van een conceptadvies. Maar wanneer de verdere beoordeling, vastlegging en afstemming met collega’s ongewijzigd blijven, kan de tijdwinst beperkt blijven tot één onderdeel van het proces.
Daarmee ontstaat een wezenlijk verschil tussen sneller werken en beter werken. De toegevoegde waarde van AI ligt niet uitsluitend in het automatiseren van afzonderlijke taken, maar ook in de mogelijkheden om het hele werkproces beter te organiseren.
Hoe verandert AI de rol van de belastingadviseur?
Misschien wel een van de interessantste bevindingen van Accenture is dat AI niet alleen verandert hoe mensen hun werk uitvoeren, maar ook welke werkzaamheden zij verrichten. Maar liefst 78 procent van de ondervraagde bestuurders verwacht dat functies en verantwoordelijkheden binnen twaalf maanden door AI zullen veranderen. Onder medewerkers geeft 57 procent aan dat hun werkzaamheden inmiddels ook al echt zijn veranderd.
Voor fiscale professionals raakt dit aan een ontwikkeling die al langer gaande is en waar wij ook eerder over schreven. Waar traditioneel veel tijd werd besteed aan het verzamelen en opzoeken van fiscale informatie, wordt het steeds eenvoudiger om die informatie met technologische ondersteuning beschikbaar te maken.
Daardoor kan het zwaartepunt van bepaalde werkzaamheden geleidelijk verschuiven. Van informatie zoeken naar informatie beoordelen. Van gegevens verwerken naar verbanden herkennen. En van het beantwoorden van afzonderlijke fiscale vragen naar het vertalen van inzichten naar de situatie van een ondernemer of organisatie.
Dat betekent overigens niet dat deze ontwikkeling voor iedere belastingadviseur hetzelfde verloopt. De werkzaamheden van een specialist in internationale vennootschapsbelasting verschillen aanzienlijk van die van een adviseur die voornamelijk mkb-ondernemers begeleidt.
Wat beide professionals echter wel gemeen hebben, is dat fiscale deskundigheid meer omvat dan het beschikken over de juiste informatie.
Een fiscaal antwoord kan juridisch correct zijn en toch onvoldoende aansluiten op de omstandigheden van een klant. De juiste toepassing vraagt immers ook om inzicht in de onderneming, kennis van eerdere keuzes en begrip van mogelijke financiële en juridische gevolgen.
Juist daar blijft menselijke beoordeling van grote betekenis. AI kan informatie toegankelijker maken en analyses ondersteunen. De interpretatie en de afweging welke informatie in een specifieke situatie relevant is, blijven onderdeel van het professionele oordeel.
Welke vaardigheden worden belangrijker voor fiscale professionals?
De veranderingen hebben ook gevolgen voor de ontwikkeling van medewerkers.
Volgens Accenture bevindt een belangrijk deel van de ervaren achterstand in AI-vaardigheden zich inmiddels bij het middenmanagement. Zowel 36 procent van de bestuurders als 36 procent van de medewerkers noemt deze groep als de grootste vaardigheidsuitdaging binnen hun organisatie.
Dat is relevant omdat leidinggevenden en ervaren professionals een belangrijke rol spelen bij het begeleiden van medewerkers, het beoordelen van werkzaamheden en het bewaken van kwaliteit.
Binnen fiscale teams ontstaat daarmee een interessante situatie. Jonge professionals krijgen dankzij AI steeds gemakkelijker toegang tot informatie waarvoor voorheen veel zoekwerk nodig was. Tegelijkertijd blijft praktijkervaring belangrijk om die informatie goed te kunnen beoordelen. Dat roept vragen op over de ontwikkeling van nieuwe generaties belastingadviseurs.
Wanneer AI een deel van het voorbereidende werk overneemt, verandert mogelijk ook de manier waarop beginnende professionals ervaring opdoen. Juist door onderzoek te doen, bronnen met elkaar te vergelijken en fouten te bespreken, ontwikkelen zij hun fiscale beoordelingsvermogen.
De beschikbaarheid van AI maakt deze vaardigheden niet overbodig. Integendeel zelfs, het belang ervan kan juist toenemen.
Interessant is bovendien dat 61 procent van de ondervraagde medewerkers aangeeft tegenwoordig eerst AI te raadplegen voordat zij een collega benaderen.
Dat kan de zelfstandigheid vergroten, maar heeft mogelijk ook gevolgen voor de informele kennisoverdracht binnen teams. Het gesprek met een ervaren collega levert immers vaak meer op dan alleen een antwoord. Het biedt ook inzicht in de afwegingen die eraan voorafgaan.
De ontwikkeling van AI vraagt daardoor niet uitsluitend om nieuwe technische vaardigheden. Ook kritisch denken, vakinhoudelijke kennis, samenwerking en professioneel beoordelingsvermogen blijven enorm belangrijk.
Waarom wordt betrouwbare fiscale AI steeds belangrijker?
Voor fiscale professionals speelt nog een andere overweging. Niet alle informatie is even geschikt om zonder verdere controle te gebruiken.
Een AI-systeem kan een overtuigend geformuleerd antwoord geven, terwijl belangrijke omstandigheden ontbreken of de gebruikte informatie niet actueel is. In een fiscale context kunnen dergelijke tekortkomingen aanzienlijke gevolgen hebben.
Ook de OESO besteedt hier aandacht aan. In het rapport Governing with Artificial Intelligence uit 2025 beschrijft de organisatie hoe belastingdiensten AI inzetten om hun dienstverlening en toezicht te verbeteren. Tegelijkertijd benadrukt de OESO het belang van privacy, gegevensbeveiliging en betrouwbare toepassing.
Dezelfde aandachtspunten zijn relevant voor belastingadvieskantoren en financiële afdelingen.
Naarmate AI meer voorbereidend werk ondersteunt, wordt het belangrijker dat professionals kunnen beoordelen waarop de uitkomsten zijn gebaseerd. Betrouwbare fiscale AI vraagt daarom niet alleen om goede antwoorden, maar ook om inzicht in de gebruikte bronnen en de mogelijkheid om informatie zelfstandig te controleren.
Dat verklaart de waarde van gespecialiseerde fiscale AI-toepassingen. Een toepassing als Nextens Tex gebruikt bijvoorbeeld vooraf gecontroleerde fiscale content en voorziet antwoorden van bronverwijzingen. Daarmee wordt het eenvoudiger om informatie te herleiden en te beoordelen.
Maar ook wanneer bronnen beschikbaar zijn, blijft professionele beoordeling noodzakelijk. De technologie kan het vinden en verwerken van kennis ondersteunen. De verantwoordelijkheid voor de toepassing ervan verdwijnt daarmee niet.
De toekomst van de fiscale professional vraagt om meer dan AI
Het onderzoek van Accenture maakt duidelijk dat de volgende fase van AI minder draait om de vraag wat de technologie allemaal kan. Veel interessanter wordt de vraag welke waarde organisaties er daadwerkelijk mee weten te creëren.
Voor de fiscale en financiële praktijk biedt dat een belangrijk perspectief.
De mogelijkheden om informatie te verwerken, kennis toegankelijk te maken en werkzaamheden te ondersteunen nemen verder toe. Daardoor ontstaat ruimte om anders te werken en mogelijk meer aandacht te besteden aan complexe vraagstukken, beoordeling en persoonlijk advies.
Maar die ontwikkeling vraagt ook om aandacht voor de manier waarop professionals samenwerken, leren en verantwoordelijkheid nemen.
Technologie kan veel werk gemakkelijker maken. Ze kan informatie sneller beschikbaar stellen en helpen om verbanden te herkennen die anders mogelijk onopgemerkt blijven. Uiteindelijk blijft de waarde ervan echter afhankelijk van wat mensen met die mogelijkheden doen.
Want de toekomst van de fiscale professional wordt niet alleen bepaald door wat AI kan overnemen, maar vooral door wat menselijke deskundigheid daaraan kan toevoegen.
Ook echt waarde toevoegen met fiscale AI?
