Bedrijfsfiscalist bij RELX worden was geen jeugddroom voor Martine Put. Sterker nog, als kind wist ze niet eens precies wat een fiscalist deed. “Toen ik klein was, had ik geen idee wat een fiscalist was”, vertelt ze. Als ze het nu aan haar vijftienjarige zoon vraagt, komt hij volgens haar ook niet veel verder dan een nuchtere samenvatting. “Mama doet wat met belastingen.”
Toch bleek de fiscale wereld uiteindelijk goed bij haar te passen. Put had een administratieve achtergrond en koos daarna voor fiscale economie. Die keuze kwam voort uit haar interesse in cijfers en juridische vraagstukken. “Dat komt eigenlijk heel mooi samen bij fiscale economie.” Later studeerde ze rechten aan de Universiteit van Amsterdam en werd ze meester in de rechten.
Spijt van haar keuze heeft ze niet. Het bekende beeld van fiscaliteit als saai vak herkent ze wel, maar ze deelt het niet. “Men denkt altijd een beetje van saaie mensen, saai beroep. Maar uiteindelijk is het een vak dat enorm in beweging is.” Volgens Put verandert er ieder jaar wel iets. Soms raakt dat vooral de privésituatie van belastingplichtigen, maar ook voor een bedrijf als RELX schuift de fiscale werkelijkheid voortdurend mee.
Van adviespraktijk naar bedrijfsfiscalist
Put begon haar loopbaan in de adviespraktijk. Daarna maakte ze een korte overstap naar de rechtbank, waar ze werkte binnen de belastingkamer. Die omgeving bleek niet haar plek. “Dat was te stoffig en te weinig interactie voor mij.” Vervolgens werkte ze bij Deloitte, waarna ze de overstap maakte naar het toenmalige Reed Elsevier, nu RELX.
Inmiddels werkt ze dertien jaar bij RELX. Ze begon als tax manager. Toen de tax director ruim drie jaar geleden met pensioen ging, kreeg Put de kans hem op te volgen. Nu is zij tax director Nederland.
Samen met een tax manager en een tax accountant is zij verantwoordelijk voor de directe belastingen van de Nederlandse groep. Veel tijd gaat naar de aangifte vennootschapsbelasting en naar vragen vanuit de business. Die vragen lopen uiteen van bronbelastingen tot loonbelasting .
Juist die verbinding met de business maakt haar werk interessant. Put ziet daarin een groot verschil met haar eerdere werk als adviseur. “In de adviespraktijk hoorde je een verhaal en een probleem, en dan schreef je een advies voor alleen dat probleem.” Als bedrijfsfiscalist ziet ze wat daarna gebeurt. Ze ziet welke gevolgen besluiten hebben en hoe fiscale keuzes doorwerken in de organisatie.
RELX als internationale omgeving
Volgens Put maakt ook de ontwikkeling van RELX het werk boeiend. Ze beschrijft het bedrijf als een organisatie die is meegegroeid met de tijd. “Van ouderwetse uitgeverij naar een data provider die enorm met zijn tijd meegaat.” Daarbij ziet ze veel aandacht voor tools, nieuwe ontwikkelingen en AI.
Hoewel haar werk vooral op Nederland is gericht, komt er ook regelmatig een internationaal element bij kijken. Zo komen er er wereldwijde inkomstenstromen in Nederland binnen. Daardoor ontstaan fiscale vragen over internationale contracten en belastingverdragen.
Een terugkerend vraagstuk is de kwalificatie van inkomsten. Soms ziet een buitenlandse klant een betaling als royalty, terwijl RELX vindt dat het om business income gaat. Dat verschil is belangrijk, omdat bij royalty’s bronbelasting kan spelen. “Is het geen royalty in onze ogen dan is het een kostenpost”, zegt Put. In sommige landen moet vervolgens worden bekeken of teruggaaf of verrekening mogelijk is.
Dat maakt het werk soms tot een puzzel. “Soms zijn het kleine puzzeltjes waar je mee bezig bent.” Dat geldt ook bij wijzigingen in de structuur. Dan moet steeds worden beoordeeld wat fiscaal kan binnen de regels en de tax principles die binnen RELX worden gehanteerd.
Voldoen aan de regels staat voorop
Put benadrukt dat RELX daarbij duidelijke uitgangspunten hanteert. “Het voldoen aan de regelgeving en de tax principles staan hoog in het vaandel.” Dat vindt ze belangrijk. Het maakt RELX voor haar ook een prettige werkgever. “Het is een werkgever die aan de fiscale verplichtingen wil voldoen en niet de mazen van de wet opzoekt.”
Die houding past bij een bredere ontwikkeling die zij ziet. Grote bedrijven liggen onder een vergrootglas. Publieke opinie speelt een grotere rol. Volgens Put willen veel multinationals hun “fair share” betalen. Tegelijk is de fiscale regelgeving de afgelopen jaren verder aangescherpt. Door antimisbruikmaatregelen, renteaftrekbeperkingen, DAC6 en Pillar Two is volgens haar al meer dichtgetimmerd.
Technologie verandert vooral de uitvoering
De basis van haar werk is volgens Put in de afgelopen jaren niet radicaal veranderd. De aangifte moet nog steeds worden voorbereid. Cijfers moeten worden gecontroleerd. Vragen vanuit de werkmaatschappijen moeten worden beantwoorden. Toch verandert de manier waarop dat werk gebeurt.
Een voorbeeld is de woonplaatsverklaring. Waar dat proces vroeger vooral via e-mail liep, gebruikt RELX daarvoor nu een zelf ontwikkelde webbased tool. Collega’s kunnen daarin aangeven voor welke entiteit en welk land zij een verklaring nodig hebben. In sommige gevallen wordt de verklaring automatisch verstuurd. Alleen uitzonderingen komen nog bij het taxteam terecht.
Ook voor belastingbetalingen gebruikt RELX inmiddels een tool. Daardoor loopt een betaling langs de juiste personen voor goedkeuring en gaat deze daarna door naar finance. “Dat gaat allemaal veel efficiënter en daardoor heb je ook een duidelijke audit trail beschikbaar.” Dat is volgens Put ook relevant voor het Tax Control Framework.
AI gebruikt ze zelf vooral praktisch. “Ik gebruik AI eigenlijk alleen voor mijn Engelse teksten.” Ze laat teksten bijvoorbeeld verbeteren, zodat ze beter lezen en minder herhaling bevatten.
Werk verschuift naar Bangalore
Binnen haar team is een grote verandering op komst. De tax accountant gaat na veertig jaar dienstverband met pensioen. Zijn functie wordt niet opnieuw in Nederland ingevuld. Een deel van de voorbereidende werkzaamheden voor de aangifte vennootschapsbelasting verhuist namelijk naar Bangalore.
Het gaat onder meer om het controleren van cijfers, aansluitingen met voorgaande jaren en kapitaalmutaties. Put noemt dat “best wel spannend”. De collega in India heeft wel ervaring met aangiften, maar vooral vanuit Duitsland. De Nederlandse wetgeving werkt toch anders.
Tegelijk kijkt RELX of delen van het werk verder geautomatiseerd kunnen worden. Werkdocumenten worden bestudeerd om te zien of Smart View kan helpen bij het automatisch vullen van Excel-bestanden met cijfers uit het consolidatiesysteem.. In het begin zal dat waarschijnlijk extra tijd kosten, verwacht Put. “Maar uiteindelijk zal het hopelijk een tijdsbesparing zijn.”
RELX is de moedermaatschappij van RELX. RELX gebruikt Nextens voor de aangifte vennootschapsbelasting. Voor haar team werkt dat goed. Put noemt het “een vrij straightforward programma, zonder allerlei toeters en bellen”. Daardoor is het overzichtelijk en makkelijk te bedienen. “Voor ons voldoet het honderd procent voor de werkzaamheden waarvoor wij het nodig hebben.”
Steeds meer informatieverplichtingen
Naast technologie ziet Put vooral een toename van rapportageverplichtingen. Country-by-country reporting, Pillar Two, ATAD2 en DAC6 vragen allemaal informatie. “Er komt steeds meer bij en gaat er wat minder vanaf.”
Daar zet ze vraagtekens bij. Niet omdat transparantie onbelangrijk is, maar omdat er volgens haar overlap zit tussen verplichtingen. Bij DAC6 moet steeds worden gekeken of bepaalde transacties meldingsplichtig zijn. Dat kost tijd. De vraag is wat het oplevert. Ook bij Country-by-country reporting en ATAD2 vraagt ze zich af of sommige maatregelen niet deels worden ingehaald door nieuwe regels.
Over een Europese winstbelasting is Put voorzichtig. RELX volgt de ontwikkelingen, maar zij vraagt zich af of zo’n systeem er echt komt. Door Pillar Two moeten multinationals al rekening houden met een minimumniveau aan belastingheffing. Bovendien zullen landen hun winstbelasting niet zomaar uit handen geven. “Dat wordt een grote kluif voor de Europese Unie.”
Een vak dat blijft bewegen
Wat blijft hangen, is het beeld van een vak dat continu verandert. Niet omdat de basis verdwijnt, maar omdat regels, processen, technologie en maatschappelijke verwachtingen steeds verschuiven.
Juist daarin zit voor Put de aantrekkingskracht. Fiscaliteit draait niet alleen om aangiften en regelgeving. Het gaat ook om businessbesluiten, internationale samenwerking, praktische oplossingen en de vraag hoe een organisatie verantwoord met belasting omgaat. Zoals Put het zelf zegt, is het vak “enorm in beweging”. En precies dat maakt het volgens haar uitdagend.
Over Martine Put
Martine Put studeerde fiscaal recht aan de Universiteit van Amsterdam en is sinds 2013 werkzaam bij RELX. Sinds 2022 is zij tax director Nederland.
